Oscars

Ik weet niet meer wie het zei, maar de strekking ervan is: als je een goed verhaal wil, dan kun je beter een boek gaan lezen. Misschien zei niemand dat en verzin ik het om mijn argument kracht bij te zetten dat Gravity aanstaande zondag de Oscar voor beste film zou moeten winnen.

Medium gravity film still a l

De zin dekt in ieder geval de lading: in Alfonso Cuarons existentiële ruimtedrama over een vrouwelijke astronaut die herboren wordt na het verwerken van een trauma uit haar verleden maken traditionele ‘literaire’ verteltechnieken misschien eens en voor altijd plaats voor het visuele als belangrijkste drager van betekenis. Hiermee komt het meest gehoorde bezwaar tegen de film, namelijk dat het ‘verhaaltje zo plat als een dubbeltje is’, op losse schroeven te staan. ‘Verhaal’, nee, gevoel en ervaring, dáár gaat het om in dit unieke cinematografische werk.

Opvallend is de constatering van kenners dat de afwezigheid van een nominatie voor Gravity in de twee scenario-categorieën Cuarons werk in de race om de Oscar voor beste film parten zal spelen. Eveneens in het oog springt hoe sterk het verhalende naar voren treedt in de andere genomineerde films: 12 Years a Slave (boekverfilming, geschiedschrijving), Dallas Buyers Club (journalistieke benadering), Philomena (boekverfilming), Nebraska (originele script, maar rechttoe rechtaan verteld, als in een kort verhaal).

Hiertegenover staat The Wolf of Wall Street, naar de autobiografie van de hoofdpersoon, maar een film waarin Martin Scorsese met zijn unieke visuele stijl – zwiepende camera’s en snel pratende personages die een eigen ritme creëren op de maat van snelle cuts en bonzende muziek – een dwingende kijkervaring schept. Ook Spike Jonze’s Her, naast Gravity mijn Oscar-favoriet, laat het literaire los. De film, over een man die verliefd wordt op een besturingssysteem, dompelt je in een droom die in een nachtmerrie verandert. Maar het dichtst bij Cuarons visie op cinema nieuwe stijl komt Paul Greengrass met Captain Phillips, een frenetieke vertelling over de strijd tussen Somalische kapers en Seals, met in het midden de kapitein, gespeeld door Tom Hanks. In al zijn films creëert Greengrass een beeldkader gedefinieerd door spanning waaruit je niet kunt ontsnappen. Net als bij Gravity en Her gaat het in dit geval om film als droom, misschien als een soort psychose. En de truc is dat de regisseur alles in de strijd werpt om de kijker in deze ervaring te laten delen. Het is film om bang van te worden.

Vreemd overigens dat Hanks geen nominatie als beste acteur kreeg. De oogst is vrij mager dit jaar, met eigenlijk alleen Christian Bale die in American Hustle echt een onvergetelijke rol neerzet. Wellicht krijgt Chiwetel Ejiofor (12 Years a Slave) het beeldje, wat ook wel geen teleurstelling zal zijn. Hij is schitterend in McQueens film over slavernij. Bij de actrices lijkt het wel een uitgemaakte zaak dat Cate Blanchett zal winnen voor Blue Jasmine. Terecht. Ze speelt een fabuleuze rol in Woody Allens film, die jammer genoeg verder weinig nominaties kreeg.

Volgens de Oscar_watchers_ wordt het dus een race tussen 12 Years en Gravity, met de eerste die in de laatste weken op stoom kwam door onder meer de Bafta voor beste film te winnen. Het zou ook geen ramp zijn als McQueen de Oscar voor beste regisseur krijgt. Hij is een uitstekende filmmaker, opwindend in de wijze waarop hij in 12 Years, maar bijvoorbeeld ook in Hunger de crisis van het hoofdpersonage koppelt aan sociale en maatschappelijk kwesties.

Maar Cuarons film. Wat een wonder. Een film die voor het eerst sinds Stanley Kubricks 2001 cinema als technische en vooral visuele vorm vernieuwt. Misschien komt Gravity net te vroeg, misschien is het werk zijn tijd te ver vooruit. Aanstaande zondag weten we het. Laat in de nacht beginnen de festiviteiten daar in Los Angeles. Wakker blijven tot die tijd valt misschien het best te doen door een goed boek te lezen.


Beeld: Sandra Bullock en George Clooney in Gravity (Warner Bros. Entertainment).