Ouders draaien door

Minder kinderen maar meer stress en faalangst bij de ouders. Dat is de conclusie van een onderzoek door opvoedingsblad J/M. Tegelijk presenteert het maandblad Psychologie een onderzoek waaruit blijkt dat ouderschap niet gelukkiger maakt. Moeten we in Nederland de voorplanting maar afschaffen? Of is hier sprake van een selection bias?

Het beeld van doorgedraaide hyperouders is opgetekend uit de mond van zeshonderd lezers van een blad dat ‘het kind als project’ eerder stimuleert dan afremt. Van trucs bij de strijd om het avondeten tot de aanbeveling dat een fietshelm mensenlevens redt en pedagogisch advies over de juiste manier om je kind te begeleiden bij een succesvolle schoolloopbaan - wie dit leest is onzeker of wordt onzeker en maakt door overbescherming het kroost nerveus. Een en al self-fulfilling prophecy. De cover van J/M spreekt boekdelen. Zonder ironie staat bij een foto van een knap meisje met blond engelenhaar: ‘Het perfecte kind bestaat niet’. Haar uitgestreken blik verraadt meteen het hele probleem. Dit kind wil op haar wenken worden bediend en weerspiegelt de ambities van haar ouders.

En die arme ouders zijn niet eens happy. Maar hoe meet je geluk? De kans is groot dat mensen die bewust geen kinderen hebben zeggen, ter bevestiging van hun keuze, dat ze héél gelukkig zijn. Ze vergroten vast graag de nadelen van hun vrienden met kinderen, die beknot worden in hun vrijheid - om veel te reizen en uit te gaan - en smakken geld kwijt zijn aan sport- en muzieklessen en huiswerkbegeleiding, plus de therapie en yogalessen om hun eigen stress over de opvoeding te ontladen. Of ze ervaren, net als nog altijd heel veel ouders die zichzelf niet opzadelen met de illusie dat ze een Einstein met de X-factor hebben gebaard, deze conclusies als een pijnlijk teken des tijds. Zowel het pedagogische falen als het niet gelukkig-zijn klinkt verwend. Kinderen zijn niet altijd leuk en zeker niet maakbaar.

Bovendien wordt geluk verward met zingeving. Een gebrek daaraan of de huwelijkse sores (uit het onderzoek: ze hadden het samen goed vóórdat de kinderen kwamen en toen ze weer het huis uit gingen) wordt vertaald naar het geworstel met het nageslacht.

Dat neemt niet weg dat kinderen een achillespees zijn. Wordt een kind bijvoorbeeld gepest op school, bakt het niks van de toetsen, of erger: is een kind diep ongelukkig, gehandicapt of ziek, dan bezorgt dat slapeloze nachten. Maar dat is van alle tijden.

En natuurlijk is er wel iets aan de hand. Er is nog nooit zo veel aandacht geweest voor pedagogiek, maar de opvoeding wordt er niet lichter door. Werkende ouders regelen zich krom, terwijl het aloude burennetwerk is afgenomen. Veelzeggend is de roep om meer opvoedingstaken uit te besteden aan scholen. Jeugdzorg kan de vraag naar hulp niet aan en een speciale minister voor Jeugd & Gezinszaken is belast met al die problematiek van mishandeling, verwaarlozing en gedragsstoornissen. Ruim tweehonderdduizend kinderen slikken medicijnen om hun drukte te onderdrukken. Het totaalplaatje: een overspannen samenleving.