Film (II)

Overdrijven is een kunst

Film: Saw van James Wan

Iets in de gezichtsuitdrukking van dr. Lawrence Gordon stoort wanneer hij begint zijn voet eraf te zagen. Het is alsof hij niet echt pijn lijdt, alsof het bloed dat in zijn gezicht spuit nep is. Ik noteer: Saw van James Wan is een inventieve gotische horrorfilm die ernstige gebreken vertoont op het gebied van het acteren, vooral wat betreft Cary Elwes, die de rol van dr. Gordon vertolkt. Even later zie ik dat de recensent van The Village Voice deze acteur in het voorbijgaan vergelijkt met een oude meester van de camp-horrorfilm, Vincent Price. Maar dat is het! Elwes speelt zijn rol inderdaad met een priceaanse mix van camp en ernst. Net als Price in de oude, populaire films naar Edgar Allan Poe overdrijft Elwes zijn emoties in Saw zo dat de situatie hilarisch wordt, ook al is het angstwekkend of gruwzaam. En in deze overdrijving zit een zekere genialiteit.

Weinig in de film is wat het lijkt; de verhaalwendingen zijn talrijk en inventief. Het beste is dat de kijker daar niets van af weet wanneer hij naar de bioscoop gaat. Het uitgangspunt: dr. Gordon wordt op een gegeven mo ment wakker in een vieze bad kamer, geketend aan een pijp. Tegenover hem ligt nog een ge vangene, een jongeman die Adam heet, gespeeld door Leigh Whannell. Tussen hen ligt een lijk in een plas bloed. Een stem legt de regels van het spel uit: dr. Gordon moet Adam voor zes uur vermoorden. Doet hij dat niet, dan sterven zijn vrouw en kind. Diverse tips en hulpstukken verschijnen met tussenpozen in de badkamer, onder meer twee ijzerzagen. Dat iemand zijn voet eraf zaagt, is overigens geen verklappen van de plot. Dat is immers te zien op de poster. Bovendien is zo’n procedure in dit genre allerminst ongewoon.

Terwijl de gruwelen in de badkamer zich in rap tempo opstapelen, vertelt regisseur Wan op vernuftige wijze het verhaal van de seriemoordenaar, Jigsaw geheten, die vermoedelijk achter een aantal moorden zit waarbij een luguber spel telkens centraal staat. Tijdens het «spel» blijkt dat alle personages geobsedeerd zijn door het monstrueuze lichaam, van zichzelf, maar ook dat van anderen. De visuele stijl van de film ondersteunt effectief de gotische verhaalwerkelijkheid: vrijwel alle scènes spelen zich binnenshuis af in schaduwachtige, vieze vertrekken, en de kleuren donkerrood, zwart en wit overheersen. De mon tage is nerveus en frenetiek, en vaak begeleid door hardrock.

De overdrijving is dus ook terug te vinden in de vorm van de film. En dat zorgt ervoor dat je met angst en beven blijft kijken. Maar wat Saw echt de moeite waard maakt, is de hilariteit van scènes als die waarin dr. Gordon met zijn gegijzelde vrouw en kind belt terwijl zijn onderlip pathetisch trilt, of wanneer hij, lijkbleek en minus een voet, zegt: «Ik ga hulp zoeken.» Net als de oude Vincent Price toont Carey Elwes hoe magistraal het kan zijn als je geen maat kunt houden. Het overdrijven is kennelijk een kunst.

Te zien vanaf 9 juni