Televisie: Na de klap

Overleversschuld

Tom Kleijn deed jarenlang verslag van rampen en keert terug naar Londen, Genua, Paradise (Californië), Fukushima en Enschede. Wil ik de gruwel van toen weer zien? De ellendige nasleep? Wordt het geen geprolongeerd ramptoerisme? Ik zag de eerste aflevering en wendde prompt de ogen af van het inferno van de Grenfell-toren in Kensington, in de wetenschap dat daar, 14 juni 2017, 72 van de 600 bewoners omkwamen.

Dat zag ook Francis Dean, die terugkwam van hardlopen en panisch vriendin Zaineb, met tweejarig zoontje, belde in hun appartement. Hij kreeg contact, maar het lukte hem en een brandweerman niet om haar naar buiten te loodsen. Hij hoorde haar zijn naam schreeuwen – ‘de audio was nog erger dan de video’, zegt iemand. Francis lijdt aan ‘overleversschuld’. Hij moet steeds terug naar die toren, die daarom ook niet gesloopt mag. Wat de meeste gesprekspartners van Kleijn trouwens vinden. Allen lopen mee in de maandelijkse herdenkings- en protesttocht door de wijk, gericht tegen het feit dat geen enkele verantwoordelijke is veroordeeld en tegen algemene politieke laks- en onverschilligheid jegens armen. Heel eenzijdig dus, want geen enkele van de rijke nieuwkomers (Kensington, ooit witte arbeiderswijk, is schoolvoorbeeld van gentrificatie) en geen enkele notabele komen aan het woord. En precies daarom zo indrukwekkend. Hadden we louter Francis en lotgenoten gezien, dan was het, met alle respect, ondraaglijk geweest. Maar de ramp heeft door verontwaardiging en woede activisme en cohesie tussen de veelkleurige bewoners doen ontstaan. Plus ‘zachte’ initiatieven die ontroeren.

Beide aspecten krijgen letterlijk stem door Pierce Thomson, die twee keer per week buurtradio maakt waarin hij initiatief- en deelnemers aan het woord laat. Hij, zijn vrouw Tanja en opvallend welbespraakte buurtgenoten schetsen de context, zoals het extreem slordige en rampzalige aanbrengen van plastic gevelplaten ten dienste van rijke bewoners die de aanblik van ‘een mooie brutalistische woontoren’ niet verdroegen. Pierce interviewt Taysham, die aan het begin van een voetbalcarrière stond en die het trauma van dode buren verwerkt door een stukje groen met speelapparaten schoon te houden en er te tuinieren. Kleijn zelf interviewt Emily, die aan de basis staat van Kids on the Green: activiteiten met buurtkinderen ter traumaverwerking.

En er is Mounira, die ontsnapte met haar twee kinderen, net als haar man met opa. Maar de hel is daarmee niet weg. Maanden leefden ze in hotelkamers op afhaalmaaltijden. Tot ze de keuken van de moskee twee keer per week mocht gebruiken. Sindsdien kookt ze voor de buurt, samen met vrouwen die nooit over de ramp praten, juist omdat ze weten wat de ander doorstond. Positieve rouwverwerking en opbouwwerk ineen. Prompt denk ik aan corona, die gemeenschappelijke maaltijden en demonstraties moet hebben beëindigd. Indrukwekkend is ook Karim Mussilhy, oprichter van protestorganisatie Grenfell United, voortgekomen uit het straatvoetbalclubje waar zijn omgekomen oom altijd vanuit de toren naar keek. Karim eist strafrechtelijke vonnissen, maar wil ook positieve veranderingen: verbod op het gebruikte materiaal, serieus nemen van klagers in de sociale woningbouw. Indrukwekkend.

Tom Kleijn, Na de klap, KRO-NCRV, vijf delen vanaf donderdag 2 april, NPO 2, 22.25 uur