De nacht krekelt

Paardebloemenpluisjes

Jaap Robben
De nacht krekelt
Ontwerp Suzanne Hertogs
De Geus, €14,90

‘Laagdravende gedichten’, zo typeert dichter/cabaretier Jaap Robben (1984) zijn eigen poëzie en korte proza voor jongeren. Wie zijn nieuwe bundel De nacht krekelt leest zal meteen begrijpen wat hij hiermee wil zeggen: geen grote woorden, maar verrassende en eenvoudige taal. Geen strak metrum, maar normloze lichtvoetigheid. Geen sombere navelstaarderij, maar levenslust. Geen zwaarwichtige beschouwingen, maar aardse verwondering.

Dat wil niet zeggen dat de dertig gedichten en korte verhalen niet beklijven. Integendeel. Robbens kracht is dat hij luchtigheid en ernst combineert, dat hij betekenis geeft aan het alledaagse, met weinig woorden dat ene moment weet te vangen en precies de kern van zijn onderwerp raakt: zoals de herkenbare geluksstemming in Bakjes geur: ‘De oranje zomeravond ruikt/ naar afgekoelde zomerdag./ Met een hersluitbaar bakje van de Chinees/ vang ik haar laatste restjes geur:/ “Kliekje” schrijf ik erop/ met een watervaste stift./ Bewaar hem in mijn vriesvak/ bij de verzameling/ geuren van dagen/ overheerst door geluk’. Of het verlangen op een willekeurige winteravond naar ‘alleen: zijn’ in December. Of de door vergankelijkheid opgeroepen weemoed in Meneer – ‘(…)/ Maar als ik nu/ haar kamer binnenkom,/ met de klink nog/ in de hand,/ zegt ze ‘Dag…/ meneer.’/ Oma kent/ mijn naam niet meer’ – en in het korte verhaal Paardebloemenpluisjes over een oude stationschef die zijn ‘versgewassen lakens en uniform te ruste’ aan de waslijn boven het perron hangt. Want ‘sinds de spoorwegmaatschappij een getypte brief zond over marktwerking en “financial efficiency” rijden hier geen treinen meer’.

Even eigenzinnig en speels als Robbens poëzie is de zwart-witte vormgeving van Suzanne Hertogs, maakster van het boekentijdschrift DUF en vormgeefster van Robbens eerste bundel Twee vliegen (2004). Geen detail uit Robbens tekst is haar ontgaan. De paardebloemenpluisjes uit eerder genoemd kort verhaal zweven met eenzelfde, schijnbaar argeloze terloopsheid voorbij als Robbens woorden en letters, die Hertogs letterlijk en figuurlijk over het papier laat dansen. Hertogs bewijst dat een goed grafisch ontwerp méér kan vertellen.

Die ‘nacht’ is overigens ook voor volwassenen interessant. Eigenlijk voor iedereen die van een lange, lege polderweg geniet. Voor iedereen die begrijpt dat ‘als van een stel kristallen glazen/ er één stukvalt op je keukenvloer’, je het andere er meteen achteraan moet gooien om ‘geliefdenverdriet’ te voorkomen. Voor iedereen die wil weten of Ofeladio een onbekende Griekse held is. Voor iedereen met een onbevangen blik. Of juist zonder.