Paarse klojo’s en de schoolstrijd

Praat zo'n Dijkstal wel eens met zijn staatssecretaris, of beschouwt hij D66 gewoon als een electorale draaideur in de coalitie? Hoe dan ook, twee weken geleden zei de brave Jacob Kohnstamm in Elsevier: ‘Wij willen niet de paarse klojo’s zijn die het bijzonder onderwijs de nek omdraaien.’ Per ommegaande profileerde Dijkstal zich in hetzelfde blad als paarse klojo door de aanval te openen op artikel 23 van de grondwet, waarin de privileges van het bijzonder onderwijs zijn vastgelegd. Sterker nog: hij ontpopte zich als een klojo pur sang door precies de verkeerde argumenten voor zijn voorstel aan te voeren.

‘De vrijheid van onderwijs is een recht dat volkomen wordt geaccepteerd in Nederland’, zo luidde zijn eerste argument. 'Daarom heeft het geen grondwettelijke verankering meer nodig.’ Die redenering werd al binnen een dag door de klojo-president op zijn wekelijkse persconferentie weerlegd: 'De grondwet zou wel erg kaal worden als we er alles uithalen wat diep in de samenleving is verankerd.’
Als tweede reden voerde Dijkstal aan dat artikel 23 afbreuk doet aan de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs, omdat het de decentralisatie belemmert. Nu de gemeenten meer bevoegdheden en middelen krijgen om een eigen onderwijsbeleid te voeren, zou het bijzonder onderwijs de gelijkberechtiging van de leerlingen in de weg staan.
Daar is wel iets voor te zeggen, want de uitzonderingspositie van bijzondere scholen belemmert de controle op hun kwaliteit en leidt tot een verspilling van middelen, omdat elke besteding die een gemeente ten bate van een openbare school doet, ook aan de bijzondere scholen moet worden uitgekeerd. Maar de staatsklojo van Onderwijs, Tineke Netelenbos, verklaarde haastig dat zij met artikel 23 uitstekend uit de voeten kan. Bovendien wordt de afschaffing van het artikel nergens aangekondigd in het VVD-verkiezingsprogramma, het regeerakkoord of de onderwijsbegroting. Als Dijkstal eerlijk was, zou hij toegeven dat het hele idee is ingegeven door de Zwolse burgemeester Franssen, die op een recente VVD- conferentie uitriep dat het bijzonder onderwijs teveel kost. Het is gewoon een losse flodder, geboren uit bezuinigingsdrift en allerminst uit de diepgewortelde overtuiging van de klojo van BZ.
Voor afschaffing van het bijzonder onderwijs en invoering van een verplicht algemeen onderwijs zijn intussen wel principiele argumenten aan te voeren. Het recht van ouders om hun kinderen niet alleen thuis maar ook nog eens op school te indoctrineren in een of ander uitmiddelpuntig bijgeloof, is even achterhaald als het jus primae noctis en leidt tot even ergerlijke excessen, getuige de onrustbarende groei van de 'witte’, 'zwarte’ en 'islamitische’ scholen, of de potsierlijke discussie over de vraag of de evolutietheorie onderdeel moet zijn van het eindexamen. Het Nederlandse onderwijs hoort, zoals de Bond voor Onderwijzers reeds in 1904 in zijn programma schreef, 'vrij van godsdienstige en politieke dogma’s’ te zijn. Laat de schoolstrijd maar opnieuw losbarsten, desnoods met een letterlijke herhaling van de argumenten van weleer. Voor een verstandige stellingname is het nooit te laat.