Painho Lula

São Paulo - Zijn portret stond op een kastje van een doorsnee familie in Piauí, een van de armste provincies in noordoost-Brazilië. De semi-analfabete oma, haar negen kinderen, die een redelijk bestaan hebben opgebouwd, en de kleinkinderen die inmiddels studeren, waren zo gek op de man dat ze zijn foto na zijn verkiezing in 2003 inlijstten, als was het hun eigen vader. Ik zal het beeld nooit vergeten.

Het etiket ‘vader’ plakte Luiz Inácio Lula da Silva zichzelf op tijdens de campagne voor zijn herverkiezing tot president van Brazilië in 2006: ‘Lula, vader van de armen’. Het werd de titel van een groot artikel in Der Spiegel in 2009 over Lula, gestaafd met een reportage over een Piauiense vrouw die in de hitte Lula had opgewacht om hem te kunnen begroeten met de schreeuw: ‘Lula, papa!’

Lula, die tussen 2003 en 2010 twee ambtstermijnen aflegde, spiegelt zich graag aan zijn voorganger Getúlio Vargas, die in de jaren veertig arbeidswetten, zoals het minimum­salaris, invoerde. Vargas noemde zich óók vader van de armen. Lula verhoogde het minimumsalaris en verspreidde een uitkering onder het armste deel van de bevolking: de bolsa família. Het bezorgde hem ongekende populariteit, met name in het arme noordoosten van Brazilië.

Een groot corruptieschandaal in zijn regering (waarin politieke steun werd gekocht door de arbeiderspartij van Lula) dat in 2005 uitkwam, stond Lula’s herverkiezing in 2006 uiteindelijk niet in de weg, al leverde het wel een kras op. Waar voorganger Vargas zich ontpopte tot dictator droeg Lula het stokje keurig over. Als een vader schoof hij in 2010 Dilma Rousseff (zijn ex-minister van Mijnbouw en Energie en latere kabinetschef) naar voren. En verdraaid, ze werd verkozen.

Dit jaar, terwijl de rechtszaak over het schandaal uit 2005 gaande was, kreeg Lula hetzelfde voor elkaar met zijn burgemeesterskandidaat voor de rijke gemeente São Paulo. Met ruim tien miljoen inwoners niet bepaald een Lula-bolwerk, maar zijn kandidaat (ex-minister van Onderwijs) oogstte – dankzij Lula – vertrouwen.

Ik bel de familie in Piauí om te weten of Lula’s portret er nog staat. ‘Nee, al lang niet meer.’ Het portret is verdwenen, de glans is er wel af. Maar al blijkt Lula’s regeringspartij in het Congres foute machtsspelletjes te hebben gespeeld, de voorkeur gaat nog altijd uit naar Lula cum suis.

‘Dochter’ Dilma Rousseff glorieert inmiddels in heel Brazilië met hoge populariteitscijfers. Hoewel ze geen bolsa família uit haar tas heeft getoverd en de economische groei zwaar tegenvalt staat ze voor degelijkheid en orde. Ze is een gewoon mens, geen mythische vader. Het kan straks nog ruzie worden tussen vader en dochter over wie in 2014 kandidaat mag zijn.