Pakistan-VS: een open zenuw

Langzaam maar zeker gaan de Amerikanen in Afghanistan ten onder aan hun geweld. In de loop der jaren verspeelden ze de steun van een groot deel van de Afghaanse bevolking door bij luchtaanvallen veel burgerslachtoffers te maken. Hun special forces doodden geregeld vrouwen en kinderen bij nachtelijke ‘precisie-aanvallen’. Zonder steun van de Afghaanse bevolking zal het niet lukken om Afghanistan uit de greep van de Taliban te houden.

Zonder de steun van buurland Pakistan lukt dat evenmin. En juist daar hebben de Amerikanen hun jongste geweldsblunder begaan. Afgelopen week vielen Amerikaanse helikopters een checkpoint aan op Pakistaans grondgebied. 24 Pakistaanse militairen sneuvelden. Onmiddellijk brak tumult los in het land en gingen er stemmen op om elke steun aan de campagne in Afghanistan te beëindigen. De onrust komt boven op de opwinding over de Amerikaanse commando-operatie begin mei, waarbij diep in Pakistan Osama bin Laden werd geliquideerd. Tot grote woede van politici en legerleiders: Pakistan was niet vooraf op de hoogte gebracht wegens het gevaar dat Bin Laden getipt zou worden.

De Pakistaanse bevolking is fel anti-Amerikaans, wegens het Amerikaanse optreden in de moslimwereld. De aanvallen met robotvliegtuigen in de Pakistaanse grensgebieden, waarbij meer burgers dan terroristen worden gedood, hebben de animositeit tot het kookpunt aangewakkerd. Afghaanse Taliban gebruiken de bergachtige Pakistaanse grensgebieden al jaren als uitvalsbasis. Pakistan, dat onder grote druk staat van Washington, treedt daar slechts halfslachtig tegen op. Sinds lang wordt de geheime dienst ISI beschuldigd van dubbelspel.

In zijn recente boek Pakistan: A Hard Country (april 2011) waarschuwt de Britse auteur Anatol Lieven de Amerikanen: draag niet bij aan de vernietiging van Pakistan, ook al zul je nooit meer dan marginale steun van de Pakistanen krijgen in de strijd tegen al-Qaeda en de Taliban. Lieven bericht al ruim twintig jaar over en vanuit Pakistan. Hij kent de gevoeligheden en weet dat het Pakistaanse leger een verdergaande schending van de soevereiniteit niet kan accepteren en desnoods openlijk zal overgaan tot het bevechten van de Amerikanen. Dat het leger vernietigende offensieven lanceerde tegen de Pakistaanse Taliban toen zij zich tegen de staat keerden, lijkt verwarrend, maar is dat volgens Lieven niet. Het leger is de hoeder van de staat. Wie die ook maar bedreigt - India, de VS, Pakistaanse extremisten - is haar doodsvijand. Juist het succes van de Pakistaanse strijd tegen de eigen Taliban zou de Amerikanen achter de oren moeten doen krabben.

Maar in Washington wordt dit niet begrepen. Daar wordt een pakket maatregelen voorbereid om Pakistan te straffen voor zijn moeizame militaire samenwerking. Inmiddels heeft Pakistan zijn deelname aan de grote Afghanistan-conferentie van komende maand in Bonn afgezegd en enkele cruciale bevoorradingslijnen van de Navo afgesneden. Zonder Pakistan geen vrede in Afghanistan. Niet de Pakistanen, niet de Amerikanen, maar de al zo geteisterde Afghanen betalen de hoogste prijs voor deze nieuwe Amerikaanse misser.