Papier hier

Door een toeval ben ik terechtgekomen in een discussie over het digitale boek, de digitale krant en het digitale horloge.
Een vriend van mijn vader kwam vermoedelijk ergens rond 1970 met een digitaal horloge aanzetten. Ik was zestien, zeventien jaar. 17.30 zag ik, en de klok sloeg, zo wist ik zeker, een nieuwe tijd. Het horloge kostte destijds tweeduizend gulden. Oom deed het horloge af en ik mocht het in mijn handen houden. Een historische gebeurtenis. Een paar jaar later had ik zelf een digitaal horloge voor honderd gulden gekocht – en na een jaar deed ik het weg. Ik wilde een fijn ouderwets horloge. Want als het 17.20 was, wist ik niet goed dat ik nog ongeveer tien minuten had om thuis te komen; tijd was ruimte die ik in een oogopslag wilde zien.
Even later hoorde ik ook verhalen over het digitale boek en de digitale krant. Eind jaren negentig heb ik nog een lezing gehoord van een jongen uit Amerika die ons – journalisten – een digitale krant liet zien. Eerst een plaatje van een gewone krant, maar daarna ‘een handige’ krant die alleen maar bestond uit artikelen. Het fijne was, zo zei hij, dat de lezer nu zelf kon bepalen wat hij wilde lezen, op het formaat dat hij zelf wilde en en passent liet hij ook ontwikkelingen zien voor het digitale boek. Papier verdween, en dat in een tijd, paradoxaal genoeg, dat er meer papier gebruikt werd dan ooit en boeken dikker werden, juist door het gebruik van de computer. Natuurlijk stelden wij vragen als: ‘Is er een limiet aan het nieuws dat je met zo’n krant kunt hebben?’ (Nee, iedereen kan schrijven wat hij wil.) ‘Hoe zit het met de redactie van de artikelen?’ (Kijk, ik tik een woord verkeerd, en dat wordt onmiddellijk verbeterd.) En wanneer ‘sloot’ de krant? ‘Nou, dat was het mooie van de digitale revolutie, je bent altijd up to date.’ En dan het boek – wat zou het in kosten schelen. Schrijvers en uitgevers kregen meer mogelijkheden.
Er zijn nu digitale boeken en kranten en uiteraard heb ik daarvoor apparaten en abonnementen, maar… het bevalt me niet. Die e-reader heb ik nu een paar keer gebruikt, maar nu al weer weken niet. En de krant… Tja, ik gebruik de krantensites als een soort Teletekst, maar verder eigenlijk nooit. (Dat is niet helemaal waar. Ik heb via de NRC Handelsblad-site heerlijke wijn gekocht.)
Ik mis bij de digitale krant de selectie. Een voorpagina, een aankondiging, een pagina 3 en 5. Ik wil in één blik zien wat de krant op welke plek heeft geselecteerd. Ik mis ook de geur en het gevoel in mijn handen van dat papier.
Is dit nu onzin? Zijn deze overwegingen vals en wen je heel snel aan zo’n klein computertje dat je straks hebt en waarop je waar ook ter wereld je nieuws kunt consumeren?
Ik geloof het niet.
Net zo als het gewone horloge bestaat naast het digitale horloge zal er een papieren krant naast een digitale krant bestaan. Ik denk wel eens: je kunt beter je drukpers moderniseren of papier goedkoper zien te krijgen dan dat je de papieren krant eruit gooit. Aan de andere kant weet ik ook dat alles geregeld zal worden door de vrije markt – en zo hoort het ook. De vraag hoort dus te zijn: is er straks een markt voor de gewone krant en het gewone boek?
Vermoedelijk zal het een kleine markt zijn. Voor de elite. Een papieren krant met een inhoud die niet via internet verkoopbaar is, omdat daar niemand ervoor wil betalen.
Straks ga ik weer naar een lezing van een Amerikaanse jongen voor een radioprogramma over ‘De maakbare mens’.
Ik krijg te horen over een implantaat dat men kan aanbrengen in je hoofd, waardoor men alles meteen in je hersens kan pompen.
Kijken of ik de papieren krant nog overeind kan houden.