Papier is geduldig

LEV LUNC
UITGAAND SCHRIJVEN NR. 37
Uit het Duits vertaald door Tineke Croese
Plantage Pers, 44 blz., € 18,95

Het zorgvuldig uitgegeven boekje verschijnt ter gelegenheid van het tienjarig bestaan van Puntspatie, vormgevers van allerlei drukwerk zoals catalogi en cultureel-maatschappelijke uitgaven. Genaaid gebonden met linnen rug, linoleumsneden en een apart buikbandje met piepklein de hele tekst van het verhaal in het Russisch – mooi, alleen raar dat het uit het Duits is vertaald. Maar wel het eerste dat van Lev Lunc in het Nederlands te lezen is. Ik kende hem van, inderdaad, een Duitse uitgave van 1989 met ongeveer het hele werk: verhalen, essays, een filmscenario, brieven en toneel, onder meer Die Affen kommen, waarnaar de bundel is genoemd.
De in 1901 in Petrograd geboren en al in 1924 in Hamburg gestorven Lunc werd vooral bekend als drijvende kracht van het groepje (piep)jonge schrijvers dat in 1921 in het Huis der Kunsten bij elkaar kwam. Ze noemden zich de Serapionbroeders, naar een verhalencyclus van E.T.A. Hoffmann van precies een eeuw ervoor, over een literair genootschap dat zelfbeleefde verhalen vertelde, gegroepeerd rond de kluizenaar Serapion. Sommigen zal de naam alleen iets zeggen doordat Trotski er kritisch over schreef. Voor hem waren de Serapionbroeders het toonbeeld van l’art pour l’art, omdat het groepje zich bij monde van Lunc ostentatief afkerig verklaarde van het verplichte engagement. Lunc zelf schreef satirische, absurdistische verhalen, zoals bijna alle dwarse Russische auteurs deden die toch wilden blijven schrijven.
In het vertaalde verhaal broedt een ijverige kantoorchef Dienst Politieke Voorlichting op een kosmisch plan ter omvorming van de burgers. Het plan stokt wanneer hij niet meer weet hoe en waarin moet worden omgevormd. Bij wijze van proef vormt hij zichzelf om tot papier, het uitgaand schrijven nr. 37. Het papier waarop hij daarover boek houdt, in dagboekvorm, zal voor lagere doeleinden worden gebruikt. Weg papier.
Een aardig verhaaltje, een mooi boekje, een eerste vertaling van een nagenoeg onbekende auteur, van wie pas in de jaren zestig her en der wat is vertaald en pas in de jaren tachtig een Russische uitgave verscheen. Maar waarom vertaald uit het Duits? Te meer daar het uitgebreide nawoord ook nog eens een uittreksel van het nawoord in de Duitse uitgave is, met letterlijk een stel onzinnigheden daaruit overgepend. Mooi van buiten, tweedehands van binnen.