Televisie: Shot on Location

Paradijs van prostitutie en alcoholisme

Wie haalt het in zijn hoofd een half etmaal speelfilm na speelfilm, documentaire na documentaire te ondergaan? Die groep wordt groter gezien het aantal zalen dat de vpro op previewdagen bij festivals weet te vullen. Het is dan ook kicken.

Zoals recent in Rotterdam, op het International Film Festival Rotterdam. Van het Chileens referendum over Pinochet in 1988 (No van Pablo Larrain) via een goeroe-discipelverhouding in de vs jaren vijftig (The Master van Paul Thomas Anderson), naar de criminele onderlaag van Kenia nu (Nairobi Half Life van David Kitonga).

Dan is het 17.30 uur en heb je drie in hun genre geweldige films gezien. Waarna Deense horror, Oostenrijks godsdienstfanatisme en de wederopstanding van een Hollandse klootzak nog wachten. Er kan meer in een kop dan je denkt. Denk- en gespreksstof voor weken. Helaas ontbraken vpro’s gebruikelijke festivaluitzendingen op de televisie.

Ter compensatie (?) brengt de vpro Shot on Location, met muzikant en filmer Tom Barman. Hij bezoekt plaatsen waar belangrijke films sinds 1995 zijn gedraaid. Zoveelste reisprogramma met een min of meer charismatisch gids dus. De keus viel vooral op heftige films in steden die van zichzelf al uitgesproken associaties en beelden oproepen: Napels, Oost-Berlijn (voorzover dat nog in ddr-zin bestaat), Londonderry, Las Vegas; en waarin extremen van alcohol, drugs, prostitutie tot georganiseerde misdaad of politieke onderdrukking en geweld aan de orde komen. Vrolijk buurtgebonden relatiedrama (Notting Hill) is er niet bij. Dat lijkt met de drive van de presentator te maken te hebben die weerbarstigheid zoekt en belichaamt. ‘Een hyperkinetische Belg’ noemt hij zich – rake aanduiding voor motoriek, gestiek en mimiek waarmee hij gepijnigd en gejaagd de materie te lijf gaat. De focus verschilt per aflevering en is niet altijd scherp. Soms lijkt dat de vraag hoe fictie zich verhoudt tot sociale of politieke werkelijkheid, die de realiteit van de acteurs zelf kan zijn: ze zijn immers ook in het echt Napolitaan uit achterbuurt (Gomorra) of gewezen ddr-acteur (Das Leben der Anderen). Het kan gaan over de relatie tussen de roman die aan een film ten grondslag ligt en filmische verwerking ervan (is de genadeloosheid van het boek voor de bioscoop verzacht? Leaving Las Vegas). Over de omstandigheden waaronder gedraaid moest: toestemming van de camorra voor zowel Gomorra als voor Barmans eigen onderneming; of tegenwerking van autoriteiten (Las Vegas) die geen alcoholisme en prostitutie aan hun zuiver paradijs gelieerd willen zien. We horen romanschrijvers (Trainspotting), scriptwriters, regisseurs, acteurs, editors over wat zich tussen filmplan en eindresultaat afspeelde. Voor wie dat te inside-achtig klinkt: de aflevering over Las Vegas geeft juist de leek inzicht in technisch lijkende maar in wezen artistieke en principiële keuzes inzake script, cameravoering, montage – oneindig in aantal. Boeiend te zien hoe de production designer nog altijd vindt dat het appartement van prostituee Sera minder sophisticated had moeten worden ingericht dan regisseur Mike Figgis liet doen. Het zwabbert soms; Barman lijkt onwetend over de aard van de ddr; en wordt te zeer als acteur in beeld genomen. Maar in elke aflevering zit genoeg voor wie in film en/of thematiek van behandelde films is geïnteresseerd. Belangrijkste bijvangst: je wilt die films (weer) zien.


Britta Hosman, Shot on Location, VPRO, zondags, Nederland 2, 18.50 uur. Napels, Edinburgh en Las Vegas via Uitzending gemist. Berlijn (Das Leben der Anderen), Venlo (Van God los) en Londonderry (Bloody Sunday) nog te gaan.