Er bestaat een wereld waarin ik niet voor De Groene Amsterdammer schrijf, waarin ik misschien helemaal niet schrijf, maar wilde dieren in Kenia van stropers red (altijd al mijn plan B). Een wereld ook waarin Mark Rutte al na één termijn moest opstappen, of Pim Fortuyn nog leefde, en niemand op een wet market een schubdier of vleermuis at. Als ik niet linksaf was geslagen, maar rechtdoor was blijven gaan, als anderen dat hadden gedaan, dan was alles anders geweest. En ergens ís het ook echt anders. Als de theorie tenminste klopt.

In 1957 was de Amerikaanse natuurkundige Hugh Everett III de eerste die vanuit de kwantummechanica het bestaan van parallelle universums beschreef, door hem gedoopt tot de Many Worlds Interpretation. Wat Everett beweerde is dat bij elke keuze die je maakt, elke afslag die je neemt, het universum zich in tweeën splitst. Alles wat kan gebeuren, gebeurt ook, alleen dan in een andere dimensie. Destijds was het een baanbrekend idee, maar inmiddels geloven legio natuurkundigen erin, ja, er bestaan echt parallelle universums, en is het zelfs voor mijn zoontje van zes gesneden koek. Dit met dank aan de series en films die hij kijkt.

Of het nu Spiderman is of de Lego-serie Ninjago, hier wordt net zo makkelijk door de tijd gereisd als naar andere dimensies. Personages komen meerdere versies van zichzelf tegen, de kleinste voorvallen hebben de grootste consequenties, meester Wu zegt: wie het verleden verandert, verandert alles. Alles heeft effect, piept mijn zoontje. Hij spreekt over scheuren in de tijd alsof ze echt bestaan.

Nu zijn er altijd al verhalen verteld over alternatieve realiteiten en tijd die zich splitst, denk Borges of Philip K. Dick, of gewoon Back to the Future, maar tegenwoordig zijn het er wel erg veel. Onder het topje dat mijn zoontje kijkt, ligt een ijsberg van films als The Avengers: Endgame en series als Russian Doll, The Good Place en, mijn persoonlijke favoriet, Star Trek Discovery.

De website The Mary Sue (’the geek girl’s guide to the universe’) schrijft het ook: ‘Pop Culture Is Obsessed with Time-Loops, Time Travel, and Alternate Worlds.’ Volgens de schrijfster van het stuk moeten we de reden van die obsessie zoeken in de breed gedragen onvrede over onze eigen tijdlijn, in déze realiteit. Al die films en series zijn een uiting van het verlangen naar een andere wereld, zegt de schrijfster, een wereld waarin dingen wel goed gaan, omdat iemand niet rechtdoor liep maar linksaf sloeg, of ergens een vlinder met zijn vleugels klapte, waardoor de ijskappen nu niet smelten. En misschien, voegt ze eraan toe, is het ook wel de hoop dat alles dus nog steeds goed kan komen, als die vlinder maar eens zou gaan bewegen.

Het gebeurt allemaal nu, terwijl ik met open mond naar dat scherm staar

Maar zelf zou ik het dichter bij huis zoeken. Want in feite zijn we continu omringd door parallelle dimensies, gewoon hier, in deze wereld. Alleen bevinden die dimensies zich niet in veraf gelegen bubbels of achter een dun vlies, zoals sommige natuurkundigen zeggen, maar in onze apparaten. Via internet kan ik op tientallen plekken tegelijk zijn zonder me te bewegen. Op dit moment, nu ik deze column schrijf, staan op mijn computer minstens dertig tabbladen open, in drie verschillende browsers. Het zijn allemaal artikelen die ik nog moet lezen, filmpjes die ik nog moet zien, terwijl ondertussen ook nog de schermen van mobiel en tv om mijn aandacht vechten: het is maar zeer zelden dat ik me overgeef aan een enkele tijdlijn.

En dan gebruik ik nog niet eens Snapchat, misschien wel het beste voorbeeld van alternatieve realiteiten die je eigen leven in kruipen. Hier lopen op een virtuele wereldkaart virtuele poppetjes rond en als je een van die poppetjes aanklikt, zie je het filmpje dat diegene net heeft gepost. Iemand in Saoedi-Arabië die een cocktail drinkt, iemand in Argentinië die over de markt loopt, een feestje in Thailand: het gebeurt allemaal nu, op dit moment, terwijl ik met open mond naar dat scherm staar.

Daarom zijn parallelle universums en tijdreizen volgens mij zo alomtegenwoordig in populaire cultuur. Omdat veel mensen (en dus ook makers) de wereld zo ervaren: als los zand.

Everett zou de populariteit van zijn ideeën waarschijnlijk nooit hebben kunnen vermoeden. Toen hij zijn Many Worlds Interpretation voorlegde aan Niels Bohr, vader van de kwantummechanica en notoir mompelaar, noemde deze hem een idioot. De teleurstelling hierover was zo groot dat Everett nooit meer omkeek naar zijn theorie. Op zijn 51ste stierf hij in bed aan een hartaanval. Hij had drie pakjes per dag gerookt, dronk goedkope sherry als water en was veel te dik geweest. Zijn laatste wens was dat zijn vrouw zijn as bij het vuilnis zou zetten, wat ze uiteindelijk ook heeft gedaan.

Dit weet ik allemaal omdat ik een documentaire over Everett zag, gemaakt door zijn zoon (toevalligerwijs ook de zanger van de rockband Eels). Parallel Worlds, Parallel Lives heet de film, hij is al veertien jaar oud en gewoon te zien op YouTube. Mocht je dus een moment over hebben, kijk hem dan vooral, het liefst zonder andere schermen in de buurt, en bedenk wat een ongelooflijk voorrecht het is om zo makkelijk naar andere werelden te reizen. En misschien ook hoe anders alles had kunnen zijn.