Luigi Pirandello

Parasiet

Andrea Camilleri
Luigi Pirandello: Biografie van een verwisselde zoon
Uit het Italiaans (Biografia del figlio cambiato, 2000) vertaald door Manon Smits

Serena Libri, 279 blz., € 22,75

Het leven van Pirandello (1867-1936) was altijd al voer voor biografen, nogal sneu voor de man die ooit zei dat iemand óf zijn leven leeft óf zijn leven schrijft – zichzelf rekende hij uiteraard tot het tweede, meer filosofisch dan vertellend ingestelde type. Het is waar, zijn leven bood ingrediënten voor een gekruide biografie. Hoofdschotel is het verstandshuwelijk: voornamelijk ter wille van zijn vader trouwde Luigi vanwege de bruidschat een vrouw die hij nog nooit gezien had. Sicilië negentiende eeuw: tot het huwelijk mocht het meisje haar aanstaande niet aankijken, laat staan met hem praten. Al gauw vertoonde ze daarna tekenen van krankzinnigheid – toch bleef hij tientallen jaren met haar samenleven voordat zij werd opgenomen.

Meer dan wat moralistische interpretaties daarvan heeft Andrea Camilleri (1925) niet te bieden in zijn biografie, hoewel hij een bedreven detectiveschrijver is (van wie uitgeverij Serena in totaal al elf titels heeft vertaald). De beweegreden om zijn versie aan de al bestaande toe te voegen heeft dan ook minder met zijn speurzin te maken dan met het feit dat hij in hetzelfde plaatsje geboren is als Pirandello: Porto Empedocle. De biograaf heeft inderdaad het voordeel dat hij gevoel heeft voor wat aan Pirandello typisch Siciliaans is. Heel bescheiden wilde hij zijn ‘mondelinge overlevering van Luigi Pirandello’s leven op schrift zetten, vanuit een beperkte en strikt persoonlijke visie’. Het laatste is onzin; dat van de beperkte visie is waar.

Zoals de ondertitel aangeeft, Biografie van een verwisselde zoon, is deze levensgeschiedenis geschreven rond één thema, met als bron een sprookje dat in enkele verhalen van Pirandello terugkeert en onder meer zijn verhouding met zijn vader zou hebben getroebleerd. Dat het werkelijk een obsederende gedachte van Pirandello is geweest, die zowel zijn leven als zijn werk beheerst zou hebben, doet overdreven aan. Door de concentratie op die rode draad en de beperking tot een persoonlijke visie heeft Camilleri alle vrijheid om aan feiten alleen te vermelden wat hem van pas komt en ook wat het werk aangaat selectief te werk te gaan; het is immers geen echte biografie en ook geen studie van het werk.

Dat is nog geen excuus om voortdurend uit het werk passages te halen om biografische gegevens te interpreteren, alsof de schrijver niets anders hoefde te doen dan in zijn verhalen de reële namen te veranderen. Zelfs het thema van de zich splitsende personages blijkt rechtstreeks aan het leven ontsproten – verder wordt er over het werk niets gezegd. Nee, dit is geen schrijversleven, maar een parasitair boek van Camilleri.