Parlementair misbruik

Het prestige van de rooms-katholieke kerk in Europa maakt een duizelingwekkende vrije val door. De Ierse Republiek, nog niet zo lang geleden roomser dan de paus, gaat zijn ambassade in het Vaticaan sluiten. In Nederland bleek uit een enquête dat 86 procent van de Brabantse bevolking geen enkel vertrouwen meer in de katholieke kerk heeft.

Politiek Den Haag heeft in de kwestie tot nog toe de vereiste distantie bewaard. Het rapport-Deetman, gemaakt in opdracht van de Nederlandse bisschoppen en monniksorden, is een voortreffelijk werkstuk geworden. Het brengt - voorzover menselijkerwijs mogelijk - het misbruik tussen 1945 en 2010 in kaart. In die periode zijn meer dan tienduizend kinderen ‘licht tot ernstig’ misbruikt. De commissie heeft circa achthonderd daders geïdentificeerd. Het woord is nu aan de strafrechter, de burgerlijk rechter en de kerk, zou je zeggen.

Helaas krijgt de tweede kamer nu opeens de geest. Een meerderheid eist nader onderzoek naar specifieke kwesties, de SP wil er zelfs een parlementaire enquête aan wijden en premier Rutte laat onderzoeken of de verjaring in misbruikzaken valt te omzeilen. Dat laatste, onzalige idee is gelukkig kansloos, de eerste twee zijn dat niet. Wat wil de kamer precies uitgezocht hebben?

SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen vindt dat Deetman c.s. ‘de mishandeling van vrouwen’ onderbelicht laat. Daar is geen sprake van, althans wanneer je bedenkt dat zes op de zeven slachtoffers van mannelijken kunne zijn. Verder wil Gesthuizen weten ‘hoe het misbruik heeft kunnen plaatsvinden’. Welnu, dat wordt uitvoerig in het rapport uit de doeken gedaan. De essaybijlage maakt duidelijk dat de ware boosdoener van culturele en institutionele aard was. Sommige van die structurele oorzaken werken tot vandaag door en bepaald niet alleen in katholieke instellingen.

Ook de VVD wil ‘aandacht voor slachtoffers van geweld en specifiek voor vrouwen en meisjes’. Heeft men bij die partij de lawine van nieuws- en achtergrondberichten in actualiteitenprogramma’s, dag- en weekbladen en expert blogs van het afgelopen jaar gemist? Het is duidelijk dat de betreffende partijen op het schellinkje spelen. De SP zou de kwestie waarschijnlijk het liefst over de verkiezingen willen heentillen, met een glunderende Sharon Gesthuizen als voorzitter van een enquêtecommissie. Dat komt neer op parlementair misbruik maken van andermans problemen.

Als de kamer werkelijk nieuw gebied wil ontginnen, zou zij moeten beginnen bij de vaststelling van de commissie-Deetman dat er inzake seksueel misbruik ‘geen betekenisvol verschil’ tussen katholieke en niet-katholieke instellingen bestond. Ook bij christelijke en openbare instellingen was al die jaren sprake van ongecontroleerde macht, moreel bederf, een verstikkende taboesfeer en ja, ook van kindermisbruik op aanzienlijke schaal. Door dit institutionele kader te veronachtzamen, toont de kamer even blind te zijn voor het ware probleem als de katholieke kerk.