Eilandenrijk: Islamitische tweestrijd

Partijen zon der eenheid

In de Haagse gemeenteraad zitten twee kleine moslimpartijen. Het had ook één grotere kunnen zijn.

DECENNIALANG hebben moslims in Nederland geen eigen partij gehad. In vijf jaar tijd kreeg de Haagse gemeenteraad er twee: de Islam Democraten en de Partij van de Eenheid. Uitgerekend in de stad waar de lokale tak van de PVV acht raadszetels heeft, en waar de Grote Blonde Leider in het parlement op luide toon waarschuwt voor de gevaren van de politieke islam. Maar als de politieke islam ergens in Nederland voet aan de grond kan krijgen, dan is het in Den Haag. Eén op de drie inwoners van die stad is van niet-westerse afkomst, en in een paar wijken ligt dat percentage nog een stuk hoger. In de Schilderswijk en het Transvaalkwartier gaat het om meer dan tachtig procent. Turkse en Marokkaanse Nederlanders met een moslimachtergrond vormen hiervan de overgrote meerderheid.
De Islam Democraten (ID), geleid door de Turks-Koerdische Hasan Küçük, halen in de Schilderswijk en het Transvaalkwartier bijna 45 procent van hun stemmen. En de Partij van de Eenheid (PVDE) van de Marokkaans-Nederlandse Abdoe Khoulani is voor 55 procent afhankelijk van het kiesgedrag in deze twee wijken. De wens om serieus genomen te worden was de belangrijkste reden om in 2005 de Islam Democraten op te richten. ‘Onze kiezers hebben jarenlang het gevoel gehad dat ze stemvee waren voor de Partij van de Arbeid’, zegt Küçük in de fractiekamer van het Haagse stadhuis. 'Op de vraag: “Wat verwachten jullie van ons?” kregen we vaak te horen: “Dat jullie ons niet vergeten zijn na de verkiezingen.”’
Zo hopen de moslims van de Schilderswijk en het Transvaalkwartier dat de gewenste extra gebedsruimtes en versterking van het islamitisch onderwijs door hun eigen politieke partij kunnen worden afgedwongen.
Maar om lokaal echt een rol van betekenis te kunnen spelen, zouden de twee in een gezamenlijke islamitische partij een grotere vuist kunnen maken. Dat lukt niet. Vorig jaar botsten de Islam Democraten en de Nederlandse Moslim Partij (NMP) over landelijke afspraken om uit elkaars vaarwater te blijven bij de gemeenteraadsverkiezingen. De partij van de tot de islam bekeerde Nederlander Henny Kreeft deed tot groot ongenoegen van Küçük en de zijnen in Den Haag mee. Hij is nog steeds boos op de voormalige LPF'er: 'Kreeft hield zich niet aan zijn woord om hier niet mee te doen, hij is gewoon een onbetrouwbaar persoon.’
Moslims in Nederland zijn niet alleen politiek, maar ook religieus en cultureel verdeeld. Ze zijn nog grotendeels georganiseerd langs etnische lijnen, zoals Marokkaans, Turks, Surinaams of Pakistaans, met allemaal hun eigen moskeeën en organisaties. De islamitische zuil bestaat niet. In Den Haag is het vooral een partijtje moddergooien tussen twee moslimpartijen. De huidige fractievoorzitter van de Partij van de Eenheid, Abdoe Khoulani, was in 2006 de eerste politiek leider van de Islam Democraten. De van oorsprong Marokkaanse dertiger raakte een half jaar voor de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2010 echter in onmin met het verenigingsbestuur en zijn fractiemedewerkers, onder wie Hasan Küçük.
In de herfst van 2009 begint het te rommelen. Khoulani: 'Achter mijn rug om waren het bestuur en meneer Küçük begonnen met het schrijven van het verkiezingsprogramma, terwijl ik fractievoorzitter was. Ook werd ik niet meer betrokken bij de voorbereidingen van de campagne en de kieslijst.’ Voor zijn gevoel zetten ze hem op een zijspoor. Deze onenigheid is echter nog maar de opmaat voor veel grotere ellende. De bom barst een maand later. De Marokkaan krijgt signalen dat het bestuur van de Islam Democraten hem niet langer wil als voorman. 'De kans is groot dat je geen lijsttrekker wordt, kreeg ik te horen van een andere kandidaat. Ze vonden mij ineens niet capabel. En mijn privé-situatie haalden ze erbij, omdat het wat minder ging binnen mijn huwelijk.’ Hij stuurt een brief. Küçük zegt deze brief te kennen. 'Hij schreef gekrenkt te zijn en een lagere plek op de lijst niet te accepteren.’
De echte reden dat de Islam Democraten in 2009 van de Marokkaanse politicus af willen is dat hij losse handjes zou hebben, zegt Küçük. 'We kwamen erachter dat hij een strafblad had vanwege huiselijk geweld, hij sloeg zijn vrouw in elkaar. Hij past daarom niet bij onze partij.’ Behalve dat hij een taakstraf uitvoerde voor huiselijk geweld zou Khoulani volgens zijn oud-medewerker een buitenechtelijke relatie zijn aangegaan, ontslagen zijn door zijn werkgever en achtduizend euro hebben laten verdwijnen bij moskee El Mohsenin in Den Haag. Volgens de Turks-Koerdische politicus reden genoeg voor ID om hem aan de dijk te zetten.
Khoulani noemt deze aantijgingen 'complete verzinsels’. Hij overweegt een aanklacht wegens smaad in te dienen. 'Als kwajongen van achttien heb ik wel eens illegaal vuurwerk verkocht, maar dat is het enige wat ik op m'n kerfstok heb.’ Hij vertelt dat hij van de gemeente Den Haag in het afgelopen jaar nog een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) heeft gekregen, omdat zijn vrouw gastouder wilde worden. Zijn fractiemedewerkers maken hem vanaf eind 2009 achter zijn rug om zwart bij zijn aanhang, vindt hij. Om die reden zet de fractievoorzitter hen beiden op non-actief, een aantal maanden voor de verkiezingen. 'Op dat moment had ik in mijn hoofd de partij al achter me gelaten.’

BEMIDDELINGSPOGINGEN vanuit de achterban, begin 2010, om alsnog een gezamenlijke islamitische partij op te richten komen niet van de grond. Om vrede te stichten wijzen de kemphanen ieder twee bemiddelaars uit eigen kring aan. Zij moeten samen met twee onafhankelijke bemiddelaars van Haagse islamitische organisaties de plooien gladstrijken. De samenstelling van de kandidatenlijst en een nieuw bestuur zijn onderwerp van gesprek. Küçük is nog steeds verbolgen over het verloop: 'Bij het ondertekenen van de afspraken hebben beide partijen op de koran gezworen in het bijzijn van een imam. De dag erna wees Khoulani het echter af, omdat hij geen lijsttrekker zou worden.’
De laatste herinnert het zich anders: 'In een nachtelijk overleg voorafgaand aan de officiële bemiddelingspoging heeft iemand van mijn kant met verscheidene mensen van de andere partij gesproken. Ik heb meteen gezegd: aan wat daar besproken is, conformeer ik mij niet, want ik was er niet bij. De mensen van de Islam Democraten hielden echter vast aan de uitkomsten van dat gesprek. Toen was het snel klaar.’ Hij noemt de aanwezigheid van de imam een 'absolute fabel’, evenals het feit dat er op een koran gezworen zou zijn.
Khoulani besluit mee te doen aan de verkiezingen met een eigen partij onder de naam Islamitische Democraten. Het centrale stembureau in de gemeente Den Haag weigert deze naam, omdat kiezers mogelijk in verwarring raken. De Raad van State bevestigt in januari 2010 deze beslissing. Het is inmiddels zo kort dag dat zijn partij gedwongen is om met een naamloze partij mee te doen. Maar ondanks de blanco lijst en de geringe voorbereidingstijd voor de campagne krijgt Khoulani een eigen zetel. Vanaf dat moment zijn er dus twee kleine islamitische partijen in de Haagse raad, in plaats van één grotere. Khoulani kiest ironisch genoeg Partij van de Eenheid als nieuwe naam.
Ruim een jaar na die verkiezingen is de kans dat het tussen beide partijen nog goed komt klein. Khoulani: 'Zolang bepaalde figuren nog actief zijn, wil ik er niets mee te maken hebben.’ Hij geeft toe dat de kracht ligt in een gezamenlijke partij: 'Het is beter voor de achterban, dat is waar. Triest dat het zo gegaan is.’ Die conclusie lijkt op dit moment een van de weinige dingen waar Küçük en hij het over eens zijn.