Televisie

PASSIE EN BLOED

TELEVISIE Madame Bovary

‘Wij zaten in de studiezaal toen de rector binnenkwam, gevolgd door een nieuwe.’ Die ‘nieuwe’ op het college in Rouen, slecht gekleed en onhandig, blijkt Charles Bovary, en het curieuze van dit romanbegin is dat de verteller, een medeleerling, al snel in rook opgaat en plaatsmaakt voor een onzichtbare verteller die in hoofd en hart van alle personages kijkt: Flaubert. Als het niet het beroemdste boek uit de negentiende eeuw was zou je zeggen dat er een redacteur naar had moeten kijken. De driedelige bbc-verfilming uit 2000 die nu door de ncrv wordt uitgezonden, begint niet met Charles maar met Emma en dat is te billijken: stop maar eens een tekst van vierhonderd pagina’s, vele jaren beslaand, in 150 minuten. En vooral: zij is het centrale personage. Al is het jammer dat je Charles hier pas als arts ziet die het gebroken been van haar vader zet, terwijl de lezer hem dan al beter kent dan de meeste mensen in zijn eigen omgeving. En dat je hem als kijker ook eigenlijk niet goed leert kennen, althans in aflevering 1.

Maar Emma dan? Die wel – en overduidelijk. Flaubert beschrijft de huwelijksnacht niet – wel dat Charles zich in de dagen erna gedraagt als een bruid die nieuwe verrukkingen heeft leren kennen, terwijl aan Emma juist niets te merken is. Zij duwt hem glimlachend, ietwat verveeld, van zich af als was hij ‘een al te aanhalig kind’. De scenarioschrijver toont die nacht wel, nogal expliciet zelfs, en laat Emma aan de driftig stotende Charles vragen of dit nu passie is. Ik had al mijn twijfels, maar daar haakte ik af. Het is een klassiek bewerkingsprobleem: hoe breng je de gedachten van een romanpersonage in een dramatisering over? Briljante scenaristen, regisseurs en acteurs weten die onuitgesproken voelbaar te maken, en voor de hand liggend zijn voice-over, mono- en dialoog. Maar deze scène is expliciet, absurd, bot en lachwekkend, ondanks het feit dat Emma in de wittebroodsweken inderdaad benieuwd is ‘wat men in het leven nu precies verstond onder verrukking, passie, roes die zij in de boeken zo mooi had gevonden’. Ook de casting zint me niet. Talloze prijzen won de serie en ook ik hoorde lof. Oordeel dus zelf.

Meer nadrukkelijk Engels acteren is te vinden in de serie Geschiedenis in kleur, die wordt uitgezonden door Teleac/NOT. Russische revolutie en de opkomst van Mussolini worden elk in twee delen behandeld door overwegend Britse historici, maar worden vooral vertoond in een mengeling van (weinig) archiefmateriaal en (veel) filmreconstructie waarbij de kijker kennelijk mag bepalen wat origineel en wat namaak is. Daartoe moesten de echte oude beelden worden ingekleurd, wat technisch knap gedaan is. Met als argument dat in werkelijkheid de vlaggen van Lenins aanhang rood en niet donkergrijs waren, net als het bloed dat vloeide. Ik zag aflevering 1 over Rusland en qua informatie is het gedegen en verhelderend, al kun je heel wat beter, pakweg, Orlando Figes lezen. Maar hier ben je weer wel in drie kwartier door 1917 heen. Soms zijn gespeelde scènes acceptabel maar soms doen ze denken aan de sentimentele stomme speelfilm uit die tijd, wat in een geschiedenisdocumentaire nogal afleidend is. Ondanks dat kijk ik verder. Maar dat ze in Engeland alles beter doen dan hier – nee.

Madame Bovary_. Deel 3 maandag 10 september, Nederland 2._

Geschiedenis in kleur: De opkomst van het Italiaans fascisme_, dinsdagen 11 en 18 september, Nederland 2_