Patricia de Martelaere (16 april 1957- 6 maart 2009)

Het onverwachte antwoord heette haar laatste roman, en die verscheen in 2004, en sinds gisteren weten we dat dit ook echt haar laatste roman zal blijven. Het is wreed om vanaf nu over haar in verleden tijd te moeten schrijven, maar Patricia de Martelaere overleed aan de gevolgen van een hersentumor. Ze was pas 51.

De Martelaere was auteur, filosofe en hoogleraar, zowel aan de universiteit van Brussel als die van Leuven. Haars ondanks werd ze bekend bij een groot publiek door haar essays, waarmee ze ook nogal eens in de prijzen viel. Haar essaybundel Een verlangen naar ontroostbaarheid werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs, en het enige wat van De Martelaere te zien was op de televisie was dat ze zich schuilhield achter een pilaar. Ook met het geven van interviews was ze zeer terughoudend, hetgeen de nieuwsgierigheid naar haar persoon alleen maar aanwakkerde.
Met Het onverwachte antwoord werd ze genomineerd voor de Libris Literatuurprijs, een roman waarover binnen de jury flink werd gediscussieerd. Een interessante, gecompliceerde roman die zich ook na herhaaldelijk lezen niet helemaal prijsgeeft. In interviews heeft De Martelaere wel eens te kennen gegeven dat zij van haar essays helderheid verlangde, maar dat haar romans duister mochten zijn.
Het onverwachte antwoord gaat over de strijd tussen het verlangen naar overgave en het verzet daartegen, een strijd die ook degene voert die deze roman leest. Er is sprake van een obsessieve relatie van verschillende vrouwen met ene G. In ieder hoofdstuk is een andere vrouw aan het woord; er zijn ontmoetingen en brieven, er is seks en denken aan seks, er is sprake van absolute en verschrikkelijke onontkoombaarheid. Door de constructie van de roman is er echter ook verwarring. Zijn er wel echt verschillende vrouwen? En wie is G.? Gaat het uiteindelijk om luchtspiegelingen en projecties? Is het de banaliteit van de grote liefde die De Martelaere hier probeerde te vangen, met haar beschrijvingen van al die hooggespannen vrouwenverwachtingen?
Bijna een roman lang blijf je als lezer worstelen, tot je de beide hoofdstukken leest die geschreven zijn als een brief, en die alle raadselachtigheid doen vergeten. Je hoeft er geen context bij te bedenken, niet te denken wie er hier aan het woord is en waarom. Sterker nog: hier wordt opeens duidelijk dat de intensiteit die zij bereikt, gebaat is bij duisternis. De Martelaere schreef de amechtige taal van een verliefde die de wereld bekijkt door de bril van een krankzinnige, een junk, een weerloze. Een mooie dag vandaag om haar opnieuw te lezen.