Pax Sinica

Peking - Misschien wordt het toch minder paradijselijk dan ons vaak werd voorgehouden. China is nu definitief een wereldmacht, maar de beloofde Pax Sinica blijkt heel wat minder aangenaam dan door velen werd verwacht, met name in Europa. Het lijstje is zo langzamerhand te lang om op te noemen: van de klimaattop tot China’s internetblokkades, de hernieuwde minachting jegens zuiderbuur India, en de botte bijl voor eenieder die de naam van de dalai lama of Oeigoeren-leider Rebiya Kadeer maar durft te fluisteren.
‘China is nu een speler van wereldformaat en dat wil het laten weten’, zegt een Europese diplomaat in Peking die anoniem wil blijven. 'De internationale economische groei van de laatste maanden is voor een groot deel aan dit land te danken en dat begrijpen ze hier maar al te goed. Het zijn de Chinezen die met hun geld onder meer Amerika draaiende houden.’
Peking beheerste in december de klimaattop in Kopenhagen alsof het niet meer was dan een instructieochtend voor provinciale gezagsdragers. Vergaderrondes voor staatshoofden werden vanuit Chinese kant ingevuld met techneuten en zelfs zag een lagere ambtenaar er niet tegenop president Obama als een schooljongen te behandelen. Lachen wellicht, maar het is de minachting die Peking gebruikelijk reserveert voor de ongeletterde meuten uit de polder of in het keizerlijk verleden voor onbetekenende tribuutstaten.
Met dat nieuwe (of inderdaad misschien juist klassieke) zelfbewuste China kreeg Washington deze week opnieuw te maken. Zoals vaker in het verleden besloot Amerika Taiwan wapensystemen te verkopen en de Amerikanen rekenden daarbij op het gebruikelijke rituele en veelal machteloze woedegereutel vanuit Peking. Op zaterdag kreeg de verbijsterde Amerikaanse ambassadeur echter te horen dat Peking ditmaal op schrillere acties aanstuurt. Bedrijven die bij de wapenleveranties zijn betrokken, worden buiten de Chinese markt gesloten.
Dat was allemaal niet de bedoeling. Want 'experts’ beloofden ons dat China zich uiteindelijk braaf aan de internationale gemeenschap zou aanpassen zolang wij daartoe maar consistent en voldoende uitnodigend zouden zijn. Daarom kreeg Peking tenslotte twee jaar terug de Olympische Spelen, en Google noemde het als reden zich daadwerkelijk in het land te vestigen.
Sommige Europeanen waren zelfs zo overtuigd van het argument dat ze een nieuwe wereldorde aankondigden: de oude beschavingen Europa en China broederlijk zij aan zij. Amerika moest het voortaan maar in z'n eentje rooien. Behalve door wat deskundigen in onder meer Instituut Clingendael en Brussel werd die gedachte vooral opgeworpen door Charles Grant, directeur van het Centrum voor Europese Reformatie. Nu deze toekomstvoorspellers echter serieus door de feiten zijn ingehaald is ook Grant eindelijk om. Zijn laatste paper over dit onderwerp heeft de titel: How Should Europe Respond to China’s Strident Rise.