Televisie: ‘Onze man in Teheran’

Pech in de woestijn

Medium tv
Onze man in Teheran © Jebelli

Bij Onze man in Teheran, tweede reeks, is het handig Thomas Erdbrinks column in Volkskrant Magazine te lezen. Dan begrijp je dat het mormel waar hij de dierenarts mee bezoekt niet van echtgenote Newsha en hem is, maar het mopshondje van de buurvrouw, dat ze soms uitlaten. Wat onrein is maar ook weer niet helemaal verboden – metafoor voor gans de situatie in Iran en rode lijn door beide reeksen: het land waar niets mag, maar alles kan, of in elk geval gebeurt. Wel hebben ze katten, wat we weten door Thomas’ schoonmoeder die zich beklaagt dat die bij haar logeren in plaats van de vurig gewenste baby’s die maar niet komen omdat Newsha het te druk heeft met fotograferen. Thomas vindt het ook hoog tijd worden, maar ja. Newsha is, los daarvan, een dwarse die er genoegen in schept haar man voor de camera te jennen. Lachen. Dat deed zelfs de ongezellige censor (die de eerste Teheran-reeks tot het beste rekent dat door het buitenland over Iran is gemaakt!) toen Newsha destijds vertelde dat zij Thomas ten huwelijk had gevraagd: zoiets overkomt alleen een malle Europeaan.

Wat trouwens in de hele serie opvalt is de assertiviteit van veel vrouwen. Niet alleen die uit Erdbrinks kennissenkring of de dapperen die hun sluiers af deden en ermee zwaaiden op elektriciteitskastjes op drukke punten in Teheran, maar ook die van, pakweg, de echtgenote van Mr. Big Mouth, bijnaam van de fanatiekste ‘dood-aan-Amerika’-roeper in de Grote Moskee. In de eerste serie mocht ze van hem niet in beeld; nu verschijnt ze prominent, heeft zelfs een rijbewijs en maakt grappen over te hard rijden en over pech in de woestijn (zijn schrikbeeld van toen). Ze lijkt haar vrouwtje te staan naast die malloot.

Ga ik te veel op familiedingen in? Oké, bekijk dan aflevering vier, waarin een uitstekend overzicht wordt gegeven van de rampzalige relatie tussen Iran en de VS, van Mossadeqs nationalisatie van de olie in 1953 die tot een cia-staatsgreep en installatie van de sjah leidde, tot aan de recente toespraak van John Bolton, veiligheidsadviseur van Trump, waarin hij een uitzinnig publiek van Iraanse Amerikanen belooft dat in 2019 het Iraanse regime zal vallen. Maar wat is er mis met het persoonlijke verhaal? Kijk vooral naar de prachtige aflevering drie, waarin juist de leden van Newsha’s familie, deels woonachtig in Los Angeles, de complexiteit van de verhouding van Iraniërs tot de VS belichamen. De één is Iran ontvlucht en wil nooit meer terug naar de onvrijheid; haar dochter, opgegroeid in de VS, wil juist naar Iran waar je, spannend, met vriendinnen verboden dingen doet en je je tenminste ‘thuis’ voelt. Het is zowel komisch als tragisch – de eeuwige condition migrante, maar dan Iraanse stijl. En weer steelt Thomas’ voormalige assistente Somayeh, inmiddels studerend in New York, hart en show met haar intelligentie, humor, genuanceerdheid en gespletenheid. De tweede reeks verrast uiteraard iets minder, maar ook hier weer volop geestige tot indrukwekkende scènes. Lees vooral ook Erdbrinks column van 7 april, Marionet van de regisseur, waarin Roel van Broekhoven de eer krijgt die hem toekomt.


Roel van Broekhoven (regie), Thomas Erdbrink, Onze man in Teheran, tweede reeks, VPRO, zondags sinds 15 april, NPO 2, 20.15 uur