Peking verjaagt zijn migranten

Peking – Dat China praktisch de tweede economie van de wereld is geworden, dankt het grotendeels aan spotgoedkope arbeidskrachten uit het binnenland. Na gedane arbeid kunnen ze nu gaan. Het verjagen van de migranten gebeurt op zijn Chinees: na het ontruimingsbevel worden gas, water en elektriciteit afgesneden, en na een paar dagen, soms al na een paar uur, gaan de sloopploegen aan de slag. Migrantenbuurten aan de rand van Peking zijn veranderd in puinhopen. Al minstens vijftigduizend mensen hebben hun huis, hun werk, hun inkomen en hun hoop op een betere toekomst verloren. En het is nog maar een begin.

Sinds eind jaren zeventig de economische revolutie begon zijn ruim 280 miljoen arme boeren naar de grote steden getrokken, de grootste volksverhuizing aller tijden. Deze binnenlandse economische vluchtelingen kregen hoogstens een tijdelijke verblijfsvergunning, die niet langer was dan de duur van het project waarin ze te werk waren gesteld. Dat vloeit voort uit het maoïstische controlesysteem van de hukou, een persoonsbewijs dat legale vestiging buiten je geboorteplaats niet toestaat. Dat betekent bijvoorbeeld dat binnenlandse arbeidsmigranten geen recht hebben op sociale voorzieningen als gezondheidszorg, dat ze niet kunnen trouwen, dat hun kinderen niet naar school kunnen en dat ze officieel niet eens dood kunnen gaan.

Afzwakkingen van dit anachronistische systeem zijn onder Xi Jinping ongedaan gemaakt. In zijn ‘Chinese Droom’ is geen plaats voor steden die worden ontsierd door gribussen en de daar huizende armoedzaaiers. Bovendien mogen de megasteden niet meer groeien. Daarom moet de ‘onderkant van de bevolking’, zoals de migranten in de officiële terminologie heten, weg. Het excuus voor de verdrijving was een brand in november in een uitgeleefd migrantenhuis aan de rand van Peking, waarbij negentien mensen omkwamen. Voor de nieuwe partijleider-burgemeester van Peking, een intimus van Xi Jinping, was dat het sein om een massale afbraakcampagne te starten. Zonder pardon werden met groot machtsvertoon in naam van de veiligheid en de wet de allerzwaksten de kou in gejaagd, soms midden in de nacht. Zelfs de gegoede burgerij, doorgaans ongevoelig voor het lot van de ‘onderkant van de bevolking’, protesteerde toen ze merkten dat er bijna geen pakketbezorgers, taxichauffeurs en schoonmakers meer waren. De hartverscheurende beelden op de sociale media werden snel weggehaald. Een schilder die een video van een protestdemonstratie van de slachtoffers online zette, heeft nu bevel gekregen zijn huis te ontruimen.