Peruaanse vrouwen hekelen onvrijwillige sterilisaties

Lima – ‘Ieder persoon heeft het recht vrij te kiezen voor de methode van anticonceptie van diens voorkeur’, leest de 54-jarige Victoria Vigo voor.

Het is de tekst van het zesde artikel van de algemene gezondheidswet, die zij speciaal voor het protest in de inheemse taal Kichwa op een witte jurk heeft laten afdrukken. Zij zegt: ‘Die vrije keuze heb ik nooit gehad.’

Vigo was in de 32ste week van haar zwangerschap toen ze naar haar dokter ging omdat ze zich onwel voelde. Ze werd doorgestuurd naar een ziekenhuis en het kind werd met een keizersnede gehaald. Het bleek een miskraam. Maar daarmee was het verdriet niet voorbij, want later bleek dat de dokter haar ook meteen ongevraagd had gesteriliseerd.

Dokter Rogelio del Carmen werkte in datzelfde jaar, 1996, als gynaecoloog in een klein ziekenhuis in de bergen van Peru. Hij kreeg opdracht om 250 sterilisaties uit te voeren. Binnen drie dagen. ‘Het was technisch gezien onmogelijk zonder de patiënten in gevaar te brengen. We zouden te werk moeten gaan als een chorizomachine’, vertelt de dokter. Hij beklaagde zich tevergeefs bij het ministerie van Gezondheid in Lima. Uit angst zijn werk te verliezen ging Del Carmen toch aan de slag.

Achteraf bleek dat door heel Peru artsen en ziekenhuizen zulke quota moesten halen, in een project waarbij zo’n driehonderdduizend veelal Kichwa sprekende , arme boerenvrouwen uit de bergen werden gesteriliseerd. Minstens achttien vrouwen overleefden de operaties niet. Vrouwen die vanwege een standaardcontrole naar het ziekenhuis gingen werden geopereerd zonder dat ze wisten wat hen overkwam, en konden geen potentiële terroristen meer op de aarde zetten.

De sterilisaties waren ter bestrijding van armoede, maar wellicht ook ter bestrijding van de in de bergdorpen actieve terroristische guerrillagroep Sendero Luminoso. Toenmalig president Alberto Fujimori werd nooit voor het schandaal berecht, maar intussen zit hij wel een gevangenisstraf van 25 jaar uit vanwege het leiden van doodseskaders en vanwege corruptie.

Dat zijn dochter Keiko Fujimori zich had opgegeven als presidentskandidate was voor Victoria Vigo reden om een jas met het wetsartikel te laten bedrukken en met duizenden andere demonstranten de straat op te gaan. Nu Fujimori de verkiezingen nipt heeft verloren, haalt ze opgelucht adem. ‘De mensen weten beter wat er gebeurt in de wereld, mede dankzij internet. Daardoor is een nieuwe regering met een Fujimori voorkomen. Het enige wat nog ontbreekt, is dat de verantwoordelijken voor de sterilisaties worden berecht.’