Douwesz, Weg. € 25,-

Ik begon met de nodige scepsis aan A Jury of Her Peers, een anthologie van Amerikaanse schrijfsters van de zeventiende eeuw tot nu, geschreven door de Britse veterane Elaine Showalter. Om anno 2009 nog eens al die schrijvende vrouwen, wit, zwart, lesbisch, suïcidaal, onleesbaar, geniaal, door de eeuwen heen door dezelfde wasstraat te halen… Why? Gaandeweg raakte ik echter ouderwets geprikkeld. Allereerst omdat er toch een soort Atlantis wordt drooggelegd. Een parade van onvermoede, intrigerende schrijfsters trekt voorbij. Al die schrijfsterslevens, je wordt er wel eens gek van, zoveel succes en zoveel kritiek, en dan ook nog eens permanent heen en weer slingerend tussen vrouwelijke prudentie en mannelijke moed, trouw aan het gezin en verraad van de huiselijke sfeer. Maar dat maakt natuurlijk ook dat áls een vrouwelijke schrijver goed is, ze ook meteen héél erg goed is. Zo las ik het afgelopen jaar eindelijk Mrs Dalloway (1925) van Virginia Woolf en The Gathering (2007) van Anne Enright, maar goed, die mogen hier niet meedoen (meesterwerken, allebei).
Van de Nederlandse romans van dit jaar werd ik het meest geraakt door Weg van Minke Douwesz. Van meet af aan is het drama duidelijk: Edith is uitgekeken op Norma, en wil van haar af. Maar ja, zie iemand die materieel en emotioneel afhankelijk van je is maar eens weg te krijgen. Weg is de minutieuze boekstaving van een guerrillaoorlog, en de lezer wordt hierin onvermijdelijk meegesleept. Lijkt Norma aanvankelijk een lichtelijk doorgeschoten dierenvriendin, met wie het ooit lekker vrijen en praten was, ze wordt alras steeds onaantrekkelijker, hysterischer én gevaarlijker. De suggestie van volledigheid en waarheid doet je bijna vergeten dat alles je wordt ingefluisterd met de afwisselend wanhopige, geestige, nuchtere en cynische stem van protagoniste Edith. Pesterige roman die nog lang in het hoofd doorettert.

Minke Douwesz, Weg. Van Oorschot, 576 blz., € 25,-; Elaine Showalter, A Jury of Her Peers. Virago, 400 blz., £ 22.50