Petersburgse vertellingen

Vandaag hoorde ik weer hoe tram 25 met een oorverdovende knal het huis op de hoek van mijn straat binnenreed. Dit is al de zoveelste keer. Elke keer wanneer zo'n weggeroest vehikel de bocht van de Ligovskij Prospekt moet maken, vluchten voetgangers het trottoir af. Dit keer zijn er geen slachtoffers gevallen, maar er was flink wat publiek op de been. Politieagenten en technici stonden met verveelde gezichten aan kabels te sjorren om het ontspoorde gevaarte uit de gevel te trekken. Er zijn plannen om alle trams in St. Petersburg af te schaffen. Niet zo'n slecht idee: de rails liggen centimeters boven de straat en het asfalt eromheen is door al het gedreun opengebarsten, zodat het wegdek even begaanbaar is als een maanlandschap.

Woon je dicht bij een tramrails, of erger nog, bij de bocht van een tramrails, dan moet je iedere tien minuten je serviesgoed in de gaten houden, valt het stucwerk in brokken van het plafond en kan je je enkele minuten niet verstaanbaar maken. Dit betekent dat je zo'n viereneenhalf uur per dag in de ellende zit. Een tramrit kost één roebel. Als je achterin gaat zitten, heb je nergens last van als je een huis binnenvliegt. Dat is waarschijnlijk de reden dat de voorste zitplaatsen altijd zijn gereserveerd voor invaliden en ouderen. ‘De voorste acht zitplaatsen zijn bestemd voor invaliden uit De Vaderlandse Oorlog en ouderen’, staat er in sommige trams en trolleybussen. Volgens mij zijn invaliden uit 'De Vaderlandse Oorlog’, (de Tweede Wereldoorlog) meestal ook ouderen.
Trolleybussen rijden niet over een rails, maar je kan wel vertragingen oplopen doordat de bus uit balans raakt en uit de elektrische bedrading vliegt. Dit gebeurt vaak, want er zitten meestal tweehonderd passagiers in een trolleybus met dertig zitplaatsen. De kunst is om je ruggelings in de bus te werpen en dan achterwaarts tegen de mensenmassa aan te duwen, zodat je nog net met je wangen tegen de dichtklappende deur aangeperst staat. Tassen hangen hierbij vaak buitenboord. Het is verbazingwekkend dat die bussen nog vooruitkomen. Ze zijn minstens 25 jaar oud. Soms kan je door de gaten in de vloer naar buiten rollen. De mensen staan zo dicht op elkaar geperst, ik denk dat sommigen met hun eigen vrouw nog niet zo intiem zijn. Door de zwetende mensenmassa perst zich een controleur, die al bij voorbaat verwijtend roept: 'Zo! We gaan dus wel betalen voor deze rit!’ Toch reis ik liever met deze kadavers dan met de metro, waar de laatste tijd de barsten in de fundamenten trekken. St. Petersburg heeft dezelfde bodem als Amsterdam, waar ze nu ook een metro willen gaan graven. Dan moeten ze toch eens hier gaan kijken. Ruim twee jaar geleden stortte een hele metrotunnel in, omdat ze vroeger weinig oog hadden voor de risico’s van het bouwen in zulke grond. Tussen twee metrostations is er nu nog steeds geen verbinding en die zal er nooit meer komen. Maar tijdens het Sovjetbewind stond prestige niet gelijk aan veiligheid.