Picknicken in Japan getuigt van gebrek aan vaderlandsliefde

Tokyo – ‘Goddelijke straf’ noemde de Tokyose gouverneur Shintaro Ishihara de aardbeving en tsunami in een eerste reactie. Dat was niet mis, want de gouverneur van Tokyo is na de premier de belangrijkste politicus in Japan. Ishihara meende dat de goden hun toorn lieten spreken over het oprukkende zedelijke verval. Maar dat zij daarmee juist over het ingetogen gebied Tohoku zouden treffen, dat ging menige Japanner te ver. En dus nam Ishihara zijn woorden terug. Maar toch, feit blijft dat de tweede politicus van Japan, die twaalf jaar lang de hoofdstad bestierde, zichzelf meer ziet als het equivalent van een ultra-orthodoxe bijbelexegeet of als een Iraanse moellah dan als een bestuurder van een seculiere metropool.

Ishihara had zijn vertrek uit de politiek lang aangekondigd. Vriend en vijand waren verrast toen Ishihara eind maart, twee weken voor de verkiezing, alsnog te kennen gaf dat hij een vierde termijn als gouverneur wilde. Een flink aantal tegenstanders trok zich bij die mededeling onmiddellijk terug, want de conservatieve, mediagenieke en partijloze Ishihara is zeer populair. Om zich alsnog solidair te verklaren met de slachtoffers van de tsunami beval Ishihara dat Tokyo zich sober diende te gedragen. Hij bedoelde niet alleen de hoeveelheid energieverbruik. De gouverneur liet ook borden bij de ingang van de grote Tokyose parken plaatsen met de oproep om dit jaar geen picknicks onder de kersenbloesem te houden.

Veel jongelui trekken zich van het gebod niets aan, maar de gewone werknemer is als de dood dat collega, buurman of zakenrelatie hem met een kleedje en picknickmand onder de arm ziet lopen. Gebrek aan vaderlandsliefde of ongevoeligheid voor autoriteit is wel het laatste wat de gemiddelde Japanner verweten wil worden.

Ishihara’s oproep heeft voor Japanners een krachtige waarde: ‘kersenbloesemverering’ heeft een belangrijke psychologische symboliek in de Japanse cultuur. Voor Japanners is het ontluiken van de bloesem een kostbaar moment van belofte. De overdaad van bloeiende bomen is een verrukking, maar het vallen van de blaadjes is het symbolische hoogtepunt van de cyclus, die voor veel Japanners troost en verzoening symboliseert.

Ishihara werd vorige week met een overmacht aan stemmen verkozen. Hopelijk zullen de goden hun geduld met deze ijdele gouverneur niet verliezen en de al lang verwachte aardbeving in Tokyo met spoed verordonneren.