De kamerfractie gaat op de schop

Pijn in de PvdA

AMSTERDAM/DEN HAAG – De ochtend na de nacht. Kamerleden van de PvdA maken zich op voor wat misschien wel de moeilijkste fractievergadering in jaren gaat worden. Een bijeenkomst met een afgeslankte fractie. Bekende woordvoerders zijn niet herkozen. Peter Rehwinkel bijvoorbeeld, die staatsrechtelijke zaken in zijn portefeuille had, de jurist Gerrit Jan van Oven, onderwijsdeskundige Marleen Barth en ook Jeroen Dijsselbloem, die woensdagavond in Paradiso nog enthousiast op een groot bord de uitslagen bijhield, zijn er niet meer bij. Thuis in Delft likt ambteloos burger Dijsselbloem zijn wonden. Als het aan hem ligt gaat de hele top van de PvdA eruit. Niet zozeer omdat er dan weer perspectieven zijn op een eigen kamerzetel, vooral omdat duidelijk gemaakt dient te worden dat een nieuwe PvdA de kiezer serieus neemt. ‘In de fractie zitten nu veel oud-bewindslieden’, zegt Dijsselbloem. ‘Zij hebben andere reflexen, denken meer aan macht. Ad Melkert werd, denk ik, veel minder geassocieerd met Paars dan veel van die bewindslieden. Als Ad zijn verantwoordelijkheid neemt, dan dienen meer mensen die te nemen.’

Demissionair minister Jan Pronk (VROM) liet gisteren halverwege de dag al weten dat een aantal gezichtsbepalende paarse bewindslieden plaats diende te maken voor de nieuwe generatie. Ook Jet Bussemaker, die dankzij een zestiende plaats op de lijst haar kamerlidmaatschap prolongeerde, is die mening toegedaan. Alle door Paars getekende politici zouden moeten vertrekken, zegt zij donderdagochtend een paar uur voor de fractievergadering. Voor een enkeling zou nog een uitzondering kunnen worden gemaakt. Voor Wouter Bos bijvoorbeeld, die naar alle waarschijnlijkheid na de formatie fractievoorzitter in de Kamer wordt. ‘Of we dat nu leuk vinden of niet, de afgelopen maanden hebben we ervaren hoe belangrijk de presentatie op televisie is. Dan komt Wouter Bos het best uit de verf.’ Hoe graag staatssecretaris Dick Benschop – tot gisteren tevens campagneleider – ook wil, hij wordt door veel sociaal-democraten vooral als een bekwaam bestuurder gezien en niet als iemand die de partij vanuit de oppositie een nieuw gezicht kan geven.

In Paradiso klonk Bussemaker woensdagavond nog strijdbaar. In een publiek interview betoogde ze bevlogen dat een regering met CDA bovenal ‘dramatisch’ is voor de positie van de vrouw. Donderdagochtend klinkt ze vooral mat. Zoals vrijwel alle sociaal-democraten lijkt ook Bussemaker volkomen uit het veld geslagen. Ze waarschuwt voor de iets al te genoegzame opvatting van enkele van haar partijgenoten, zoals Jan Pronk, dat een op handen zijnd rechts kabinet geen lang leven is beschoren. Hoe vaker je zoiets zegt, hoe stabieler dat nog te vormen kabinet wordt. Bussemaker: ‘Een half jaar geleden maakten wij een grote fout door te zeggen dat de LPF zichzelf voor de verkiezingen zou opblazen. We moeten ze nu eindelijk serieus gaan nemen.’ Dijsselbloem: ‘Ze zeggen van ons dat we fractiediscipline hadden, bij de LPF zal het de komende tijd kadaverdiscipline zijn. Een kabinet met die partij erin moet koste wat het kost stand houden om de zelfingenomen suggesties van gevestigde politici te logenstraffen.’