Expositie: Typex

Pims tuintje bloeit niet

‘Tja, nu heeft het weinig zin. Maar ik had er een lekkere huilstrip van willen maken. Een verhaal over hem als kind, met als titel Pims achtertuintje.’ Striptekenaar en illustrator Typex (zijn echte naam is alleen bekend bij vrienden en familie) zit achterover geleund tegen de wand van zijn studio. ‘Ik vroeg me echt af wat zich afspeelde in het achterhoofd van die Fortuyn’, vervolgt hij. ‘Waar kwam al die frustratie vandaan? Die strip moest een poging worden om de mythe rondom Fortuyn te ontzenuwen. Want uit het niets had iedereen het over hem en was hij ineens overal aanwezig. Maar ik wou terug naar de vraag: waar komt dit in godsnaam vandaan? Want het is toch fascinerend dat zijn oorspronkelijke aanhangers juist van die bullies zijn die hem vroeger, met zijn fietsje en al, in de modder zouden hebben geduwd.’

Eigenlijk houdt Typex, van wie deze maand het tweede deel van zijn Engelstalige striptijdschrift Chorizo is verschenen, zich in zijn stripverhalen nooit bezig met actuele politieke onderwerpen. Maar voor Fortuyn wilde hij een uitzondering maken. ‘Ik wilde in mijn strip een soort mededogen tonen. Het viel me op hoe hard hij werd aangepakt door andere tekenaars. Ze deden precies het tegenovergestelde van wat ze hadden moeten doen. Zo stond hij op de cover van HP/De Tijd afgebeeld als een lelijke, harige aap met een stropdas. Maar lelijk was hij niet, dat was nou juist het probleem. Al dat gescheld op die man heeft alleen maar een averechts effect gehad. Maar het maakt nu eenmaal deel uit van een typisch Hollandse traditie: de één roept “boe!” en de ander “bah!” En nu is één van de twee dood en is de ander schuldig. Als de hele regering dood was neergevallen, had Fortuyn de schuld gekregen.’

De laatste tijd staat in elke krant of elk tijdschrift wel ergens een illustratie van Typex. Sinds een aantal jaren heeft hij naam gevestigd met illustraties voor NRC Handelsblad, de Volkskrant, Oor, Playboy, de Filmkrant, VPRO-gids en Vrij Nederland. De mooiste van die illustraties, waaronder portretten van zangers als Thom Yorke (Radiohead) en Johnny Cash, zijn op dit moment te bezichtigen in FuzzyArt, een kleine galerie in het hartje van de Jordaan waar voorheen het werk van striptekenaars als Erik Kriek en Peter Pontiac hing. Bij de opening van zijn expositie presenteerde Typex ook zijn nieuwe Chorizo. ‘Mijn bekendheid heb ik te danken aan mijn illustraties’, zegt Typex. ‘Maar ik ben in eerste instantie striptekenaar. Mijn ideaal is dat Chorizo ooit een eigen leven gaat leiden onder een vaste groep fans.’

Chorizo doet denken aan strips van vroeger als Robbedoes, Pep en Eppo. De kleurige cover oogt jeugdig en speels, maar wie het blad openslaat, ziet al snel dat deze comic niet voor jonge lezertjes is bedoeld. Typex noemt het zijn ‘jeugdblad voor volwassenen’. ‘Ik vind het belangrijk om er wat realisme in te stoppen’, zegt hij. ‘De kritiek die ik af en toe te horen krijg is dat mijn tekeningen soms morbide zijn en dat er te veel seks in voorkomt. Maar dat is heus niet meer dan in het gewone leven. Misschien dat de inhoud schokkend overkomt omdat de buitenkant van het blad zo onschuldig oogt. Maar dat is toch juist leuk? Vaak als ik een braaf verhaaltje lees, fantaseer ik dat de held ineens zijn broek naar beneden trekt. En nu gebeurt dat ook.’

Bijna elk verhaal in Chorizo is een pastiche of een parodie op een bestaande strip of stripheld. In Roro, inhabitant of de jungle wordt Tarzan afgeschilderd als een papperige, huilerige antiheld die niet bij zijn apenmoeder is weg te slaan. De muizenstrip Jip ‘n’ Jan verwijst naar Jip en Janneke, alleen is hun gedrag alles behalve voorbeeldig te noemen. Zo bevredigt Jan zich met een ijsje terwijl Jip onverschillig tegen een boom aanplast.

Typex: ‘Wat vaak niet klopt in dierenstrips als Donald Duck of Tom Poes is dat het allemaal verdierlijkte mensen zijn. Alle stripfiguren zijn even groot en ze vertonen geen enkel dierengedrag. Maar ik vind het leuk om juist die dierlijke karaktertrekken intact te houden. Beesten kennen die menselijke moraal helemaal niet. Ze neuken er probleemloos op los en eten elkaar gewoon op. Niet dat ik een moreel oordeel wil uitspreken over Tom Poes, ik zou het alleen zelf niet zo doen.’ Maar een blad als Donald Duck vindt hij seksistisch. ‘Ze hanteren nog steeds een moraal uit de jaren vijftig. Aan Katrien zouden ze iets moeten doen. Die zit alleen maar te breien, schrijft haar dagboekje vol en gaat gillen als er een spatje modder op d’r strik komt. Dat kun je niet maken in de 21ste eeuw.’

Toch beschouwt Typex zich niet als de vertegenwoordiger van de moderne comic. ‘Ik probeer die oude strips niet te verbeteren. Je zegt toch ook niet dat de Nachtwacht pas echt goed was geworden als die ene vent links op het schilderij een glazen oog had? Nee, ik teken gewoon de wereld zoals deze eruit zou zien als ik hem had kunnen bedenken.’

De expositie met werk van Typex is t/m 25 mei te zien in galerie FuzzyArt , Tweede Tuindwarsstraat 11, Amsterdam

Het tweede nummer van Chorizo is verschenen bij uitgeverij Oog&Blik, € 7,50