Planten mollen

Oude stadswijk. Modieuze jonge vrouw spreekt middelbare man met slecht gebit en treurige hangsnor aan: wil hij zijn grootste kamerplant vlak boven de potaarde afknippen? En daarna nog vijf buren zo ver brengen dat zij hem met hún grootste plant hetzelfde laten doen? Duizend gulden wanneer dat binnen vijf minuten lukt. En óf hij wil. Vanwege die pegels en nog meer vanwege het feit dat dit televisie is en een veelbesproken programma dat hij regelmatig bekijkt. Dus gaat de schaar in zijn ficus en sukkeldraaft hij, opgejuind door de ‘presentatrice’, z'n straatje door, op zoek naar planten om te verruïneren.

Twee seconden voor het eindsignaal is het gelukt. Vijf buren gaven toestemming - enorme planten zijn geveld. Om de buurman te plezieren die het niet breed heeft? Rudiment van solidariteit in volksbuurten? Verbluft door de overval van een televisieploeg? Onder de invloed van een korte massahysterie? Omdat ze het programma kennen en graag bekijken? Twee van de vijf tonen nog iets van de huiver die mij bekruipt wanneer de schaar toeslaat - terwijl die planten niet van mij zijn. De anderen staan er lachend bij: ‘weer es wat anders’. We zijn in de wereld van SBS6, preciezer in het programma Over de rooie.
Waarschijnlijk scheidt deze scène de mensheid in drie groepen: een grote die er niet warm of koud van wordt, nog een grote die het 'geinig’, en een kleine die het 'stuitend’ vindt. De laatste deels vanwege de vernedering die in de formule is ingebakken. Verwant aan een der mores van het Amsterdams Studentencorps: daar lieten de jongeheren begin dezer eeuw de bediende halve centen gloeiend maken en die op straat gooien om toe te zien hoe jochies uit de Pijp hun gevecht tussen angst en begeerte voerden (mijn vader brandde z'n fikken). Ook bij SBS6 wordt een worst voorgehouden aan mensen die iets pijnlijks moeten doen, zichzelf en anderen belachelijk moeten maken. Wie de opdrachten (topless autoruit wassen; rol beschuit in onderbroek) niet pijnlijk vindt, ontkent de achterliggende gedachte: ze delen daar niet voor niks duizendjes uit. Trouwens, de presentatrice verraadt waar het om gaat. Bij elke knip met de heggeschaar spreken mimiek en lichaamstaal even de waarheid: je bent hartstikke gek wanneer je door je buurman voor een achterlijk spel en voor de meerdere glorie van H.M. Televisie je fraaiste plant naar God laat helpen.
Een fractie van een seconde kijkt ze in de camera met opgetrokken wenkbrauwen, daarmee een bondgenootschap suggererend tussen haar en de kijkers als niet-verdwaasden. Dat klopt niet: een deel van haar publiek verklaart inderdaad de planteneigenaars voor gek, zij het dat ze daar met plezier naar kijken; een ander deel kan niet wachten tot ze bij hen in de straat verschijnt met het verzoek vitrage te verknippen, littekens van geamputeerde lichaamsdelen te tonen, de kat levend te roosteren. Voor een rug en eeuwige roem. Maar die mensen willen dat toch zelf? Inderdaad, 'de mensen’ willen van alles. Zoals liefde, erkenning, dwergwerpen, pit-(bull-, stieren- en kooigevechten. Voor publieke executies is ook menigeen te porren. In dat licht bezien is Over de rooie een buitengewoon braaf programma en kan SBS de handen in onschuld wassen. Maar het meisje dat naar ons glimlacht over het hoofd van de plantenkiller, ze riekt, ondanks zonder twijfel verfijnd parfum. En meer nog stinken de 'verantwoordelijke autoriteiten’ - privé buitengewoon beschaafd, in het werk er op uit de botheid van anderen te gelde te maken. In genoemde casus speelt iets extra’s. Met autoruit en beschuitrol hoef je geen mededogen te hebben. Maar planten mollen voor de lol - dat hoort niet. Zorg om een palmpje bespottelijk, gezien de mensenslachthuizen die we bijna dagelijks zien? Misschien. Maar zo bezien hoeven we ons nooit meer te bekommeren om ethiek. Die kant lijkt het bij een deel van de televisie inderdaad op te gaan.

  • Domino D-Day. Wereldrecord dominostenen omgooien. Plus hoogtepunten uit drie jaar SBS6. Zou de ficus er bij zijn? Vrijdag 28 augustus, 19.30 uur.
  • Cobra: Schilderen na een oorlog. Documentaire uit 1977 van Hank Onrust, toen nog Tros. In het kader van de reeks Kunst omdat het nou eenmaal moet. Waarin desondanks veel kwaliteit. Zaterdag 29 augustus, 00.35 uur (eigenlijk zondag 30), Nederland 2.