Poetsvrouw moet de SPD gaan redden

Berlijn – Susanne Neumann heeft alles wat beroemdheden in Duitsland (en daarbuiten) doorgaans niet hebben: laag inkomen, regionale tongval en een ontwapenende directheid.

Toch is ze de laatste weken uitgegroeid tot een bekendheid in de Bondsrepubliek. Een ster zelfs met groeiend politiek gewicht, die de gedesoriënteerde regeringspartij spd mag terugbrengen in de harten van de achterban.

Wat is er aan de hand? Neumann, een 57-jarige vrouw uit Gelsenkirchen, maakte in april haar televisiedebuut in de bekendste talkshow van Duitsland, Anne Will. Onderwerp van de avond: de dreigende armoede onder ouderen. Naast de vluchtelingencrisis wordt dit waarschijnlijk hét thema van de parlementsverkiezingen volgend jaar.

Neumann vertelde dat ze altijd fulltime als ‘poetsvrouw’ heeft gewerkt. Dat betekent, behalve een schamel salaris, dat ze het na haar pensionering moet doen met een toelage van 735 euro per maand, veel te weinig om fatsoenlijk van rond te komen. Neumann, een vakbondsvrouw, had het ook over ‘haar meiden’: caissières of bakkerijmedewerkers die voor het minimumuurloon van 8,50 euro werken en net als zij te weinig verdienen om geld opzij te zetten voor later. ‘Wat heb ik verkeerd gedaan?’ vroeg ze de andere gasten in de talkshow, onder wie de Westfaalse minister-president en spd-prominent Hannalore Kraft. ‘Ik ben nooit lui geweest.’

Haar verhaal raakte zo’n gevoelige snaar dat eerst de sociale media en vervolgens de traditionele Duitse media haar hebben omarmd en gebombardeerd tot personificatie van alles wat er mis is met de Duitse verzorgingsstaat. Saillant: Neumann verweet vooral de sociaal-democraten dat de sociale voorzieningen in Duitsland de voorbije tien jaar zijn versoberd. Regeringspartij spd dus, die vanwege dramatische scores in de peilingen en de opmars van het rechtspopulisme toch al in een existentiële crisis zit.

Vice-kanselier Sigmar Gabriel echter besefte als eerste dat Neumann een enorme strategische kans is voor de partij. Zij is precies het menselijke gezicht dat de spd is verloren en dat de partij kan terugbrengen bij haar traditionele achterban: de lagere en middeninkomens. Een charmeoffensief volgde en met succes: de spd is erin geslaagd de schoonmaakster lid te maken van de partij. Sindsdien verschijnt ze behalve in talkshows ook op spd-congressen. Eerder deze maand ging ze op het podium nog in discussie met Gabriel. Makkelijk maakt ze het hem niet. ‘Waarom zou ik op de partij stemmen die mij dit heeft aangedaan?’ vroeg ze de vice-kanselier. Die kon niet anders dan toegeven dat er inderdaad ‘fouten zijn gemaakt’.