Polanski en de eerste steen

New York – Welke rampen zich ook voltrekken in het verre Oosten, in Amerika vragen de media eerst en vooral aandacht voor de zaak-Roman Polanski. Alleen al het feit dat de vurigste pleidooien voor de vrijheid van de filmmaker uit Frankrijk kwamen, het land waarmee Amerika sinds lang een liefde-haatrelatie koestert, prikkelde de belangstelling. Uitspraken van de Franse minister van Buitenlandse Zaken Bernard Kouchner (die de zaak ‘sinister’ noemde) en van zijn collega van Cultuur, Frédéric Mitterrand (die zei dat de vervolging van Polanski ‘de angstaanjagende kant van Amerika’ toonde) deden de talkshowhosts schuimbekken.

Natuurlijk kon je de procureur van Los Angeles Steve Cooley geen ongelijk geven. Hij stelde in reactie op een uitspraak van filmstudiobaas Harvey Weinstein, die het had over Polanski’s ‘zogezegde misdaad’, dat de filmmaker wel degelijk een misdaad had gepleegd. ‘Hij heeft zelf schuldig gepleit’, merkte Cooley op, ‘dus gelooft hij zelf dat er een misdaad is gebeurd.’

En geen kleintje ook. Polanski drogeerde een dertienjarig meisje met qualude, een krachtige spierontspanner, en verkrachtte haar daarna anaal. Zo berekenend was hij wel: hij wilde haar niet zwanger maken. Zijn felste supporter, de filosoof Bernard-Henri Lévy, noemt dat een ‘jeugdige vergissing’, maar Polanski was 43 – dertig jaar ouder dan zijn prooi. _Washington Post-_columniste Anne Applebaum, een van de weinigen in de Amerikaanse pers die het voor Polanski opnam, schreef dat Polanski niet wist dat het meisje zo jong was. Maar hijzelf maakte er geen geheim van dat hij op jonge meisjes viel.

Een jaar nadat hij uit de VS was gevlucht om zijn straf voor de verkrachting te ontlopen, zei Polanski in een interview met de schrijver Martin Amis:

‘Als ik iemand vermoord zou hebben, dat zou niet zo veel aandacht krijgen in de pers, begrijp je? Maar neuken, begrijp je, en jonge meisjes. Rechters willen jonge meisjes neuken. Jury’s willen jonge meisjes neuken. Iedereen wil jonge meisjes neuken!’

Je kunt hem niet helemaal ongelijk geven. Het seks-aspect is ongetwijfeld de reden waarom de zaak zo veel aandacht krijgt. Toen muzieklegende Phil Spector iemand vermoordde, was de media-interesse inderdaad veel kleiner. Maar voor Polanski lijkt de aantrekkingskracht van jonge meisjes zijn daad te vergoelijken en maakt het degenen die hem willen straffen hypocrieten. ‘Laat hen die nooit een jong meisje begeerd hebben de eerste steen werpen’, lijkt hij te zeggen. Alsof begeren en verkrachten hetzelfde zijn.

Zelfs dertig jaar geleden, toen de publieke opinie over seks met kinderen minder hard was dan vandaag, moet zijn uitspraak arrogant hebben geklonken. In het Amerika van vandaag zou hij, als in de Monty Python-film The Life of Brian, meteen onder stenen bedolven worden. Als hij wordt uitgeleverd, zal de publieke opinie een harde straf eisen. Polanski zal achter tralies belanden en de talkshowhosts zullen tevreden vaststellen dat gerechtigheid is geschied. Of ze daarna van jonge meisjes zullen dromen, dat kunnen we natuurlijk niet weten.

Polanski was beter in Parijs gebleven, een stad die hij in datzelfde interview prees ‘omdat ze zo volwassen is’. Dit in tegenstelling tot het meisje van dertien. Dat meisje is inmiddels een 45-jarige vrouw, die geen enkele lust voelt om de nachtmerrie die Polanski haar liet ondergaan te herkauwen. Ze wil geen wraak, ze wil het verleden achter zich laten en heeft de procureur van Los Angeles gevraagd om de zaak te laten vallen.

Dat is zeer volwassen van haar. Gerechtigheid is niet altijd de beste oplossing. De wereld barst van de misdaden, veel erger dan die van Polanski, die nooit bestraft zullen worden. Soms is het beter om geen boetedoening te eisen, om te beseffen dat geen straf kan herstellen wat gebeurd is, om te denken aan het welzijn van de overlevenden. Om de inmiddels 73-jarige Polanski, die voorzover men weet geen recidivist is, nog enkele jaren zijn kunst te laten bedrijven in plaats van hem te laten wegrotten in een gevangenis, en om zijn slachtoffer van toen de rust te gunnen die ze verlangt.