Polen geeft Tusk de schuld

Warschau – In het centrum van de stad staat een groot, bronzen beeld van Ronald Reagan, net als een metershoge gitaar met de tekst ‘Hard Rock Café’.

Op het platteland tonen Polen hun liefde voor Amerika in hun ruimtelijke ordening. Of beter: in de afwezigheid daarvan. Billboards staan kriskras in het landschap, net als fastfoodrestaurants en winkelcentra. Soms waan je je in Illinois of Virginia.

Ook in het buitenlands beleid staat het bondgenootschap met Amerika centraal. Polen deed enthousiast mee aan recente oorlogen en leverde de cia zelfs een faciliteit om in alle rust gevangenen te ‘verhoren’.

Groot-Brittannië is voor Polen de brug naar Amerika. Hun trans-Atlantische connectie. Daar komt bij dat zo’n 790.000 Polen in het VK wonen, dankzij Polens toetreding tot de EU. Jaarlijks sturen zij bijna een miljard euro naar huis.

De Brexit is voor Polen dus feitelijk een ramp. Maar anders dan in West-Europa lukt het ze niet om de Britten de schuld te geven van hun _leave-_stem. Britten zijn oké, net als hun EU-scepsis. De regeringspartij voerde zelf een eurosceptische campagne. Tegelijk weten Polen dat ze economisch enorm profiteren van het EU-lidmaatschap, het land krijgt miljarden euro’s steun uit Brussel. Dus krijgen niet de Britten, maar de Brusselse ‘bureaucraten’ de schuld van de Brexit. Nu wil het toeval dat de Pool Donald Tusk voorzitter is van de Europese Raad. En Tusk is de aartsrivaal van Jaroslaw Kaczynski, momenteel de machtigste Poolse politicus. ‘Tusk heeft een bijzonder duistere rol gespeeld’, zei Kaczynski dan ook. ‘In de onderhandelingen met de Britten heeft hij ervoor gezorgd dat ze feitelijk niets kregen. Daarom is hij direct verantwoordelijk voor de Brexit en moet hij verdwijnen uit de Europese politiek.’

Weet wel, volgens Kaczynski is Tusk ook ‘direct verantwoordelijk’ voor het neerstorten van het vliegtuig dat in 2010 zijn broer, destijds president Lech Kaczynski, naar Smolensk moest brengen.

Wie Kaczynski’s logica volgt, kan veel uitleggen – maar niet de anti-Poolse sentimenten in de Britse samenleving. Die leveren een cognitieve dissonantie op die niet is weg te redeneren. Want Polen houden van Engelsen én vice versa, dat is het verhaal. Het probleem zijn buitenlanders uit ‘andere culturen’. Lees: die met een kleurtje.

Polen zet in komende onderhandelingen volledig in op behoud van vrij verkeer van Polen naar het VK, en behoud van al hun sociale voorzieningen. Het is moeilijk voor te stellen dat de liefde voor de trans-Atlantische broeders die gesprekken gaat overleven.