Polen hebben genoeg van PiS-tv

Warschau – Sinds de nationaal-katholieken het land regeren, zijn alle presentatoren van de Poolse nationale televisie vervangen. Op eentje na: een man die na de verkiezingsoverwinning een V-teken maakte. Ook tientallen verslaggevers maakten plaats voor collega’s van TV Republika, een marginale zender die zich de laatste jaren ontpopte tot spreekbuis van nationalisten en katholieke geestelijken.

Het belangrijkste nieuwsprogramma van de publieke omroep heeft nu een decor als een verkiezingsspotje van de Centrumpartij, inclusief nadrukkelijke dictie en oubollig bloemstuk. En toen tienduizenden Polen de straat op gingen om tegen de regering te demonstreren, kregen thuisblijvers de gelegenheid de leider van de regeringspartij vooraf goedgekeurde vragen te stellen. Terwijl de hoofdstad veranderde in een kolkende massa vertelde Jaroslaw Kaczynski over zijn lievelingsfilm (The Bridge on the River Kwai) en zijn lievelingseten (bigos). Het ‘interview’ duurde twee lange uren.

Honderdduizenden kijkers schakelden de laatste maanden over naar de commerciëlen. Een derde van de Polen stemt op de nationaal-katholieken, maar de hele dag enthousiaste praatjes over de nieuwe regering aanhoren blijkt toch niet aan ze besteed.

Toen onderzoeksbureau Nielsen kijkcijfers naar buiten bracht die dit bevestigden, reageerde de nieuwe baas van de publieke omroep razend. Het is ook niet niks: tv kijken is de favoriete hobby van de Pool. Nergens in Europa wordt zoveel gekeken als hier, ruim vier uur per dag.

De baas, Jacek Kurski, richtte zijn woede niet op de makers of kijkers, maar op de boodschapper: het onderzoeksbureau. Nielsen zou bevooroordeeld zijn. Een van zijn argumenten: de aanwezigheid van ene Elizabeth Gorajewska in de top van het bedrijf. Ze had in de jaren tachtig gewerkt voor het onderzoeksbureau cbos. In de communistische tijd was cbos de enige opiniepeiler en een onderzoeker van dat bureau is volgens de PiS per definitie onbetrouwbaar, ook als expert in dienst van een internationale opiniepeiler dertig jaar later. Tweede argument: Nielsen weigert de postcodes vrij te geven van de meer dan vijfduizend Polen die een van Nielsens registratiekastjes in huis hebben. Privacyredenen, zegt Nielsen. Larie, zegt Kurski, die beweert dat het bureau slechts wil verhullen dat het alleen bij stedelingen meet – en de achterban van zijn partij woont op het platteland.

Gelukkig heeft Kurski een oplossing, die helemaal in lijn is met de nationalistische koers. De regering zet een eigen, Pools onderzoeksbureau op. Want Polen kunnen alles beter, ook het tv-gedrag van landgenoten peilen.