Polen heeft een partijloze president

De nieuw gekozen Poolse president Aleksander Kwasniewski is direct na zijn verkiezing uit de door hem zelf opgerichte partij, de Sociaal-democratie van de Republiek Polen, gestapt. Hij is ervan overtuigd dat hij, wat er ook gebeurt, tot het eind van zijn leven partijloos zal blijven. Dat gaat wel ver voor een 41-jarige politicus, die zich blijkbaar als president van Polen ver boven het politieke gewoel van alledag wil verheffen. Tegelijk maakt Kwasniewski zich daarmee verder los van zijn verleden als Poolse communist.

De SdRP is immers in 1990 opgericht op de ruines van de Poolse Verenigde Arbeiders Partij waarin Kwasniewski onder het communisme zijn carriere is begonnen. Hij staat bekend als een gladde opportunist, een ‘man van plastic’, een zakelijke carrieremaker. En precies dat zal het Poolse electoraat hebben aangesproken. De Polen hebben genoeg van ideologische bevlogenheid en partijpolitieke ruzies, ze willen zakelijke beroepspolitici en ook wel eens profiteren van de opmerkelijke economische groei. Meer dan de oude, soms wel erg hard brullende Solidarnosc- leeuw Walesa leek de jonge, ex-communistische manager hun daar een kans toe te geven.
Het blijft vreemd dat nauwelijks vijf jaar nadat het communisme roemloos ten onder ging in zoveel Oost- en Midden-Europese landen weer ex-communistische politici aan het bewind zijn. Het Amerikaanse weekblad Time constateert met enige verbazing dat Tsjechie nu een volstrekte uitzondering is, met een voormalig dissident, Vaclav Havel, als president en een liberale econoom, Vaclav Klaus, als minister-president. Maar zelfs daar zijn drie ministers ex-leden van de communistische partij. In de meeste Midden- en Oost- Europese landen zijn nu ex- communisten aan de macht en in Rusland zal de Communistische partij in de aanstaande verkiezingen waarschijnlijk de grootste partij worden. Maar Time wanhoopt niet: de ex-communistische bewindslieden hebben allemaal hun communistisch verleden afgezworen en zijn in vrije, democratische verkiezingen aan de macht gekomen.
In Polen laat Kwasniewski er geen twijfel over bestaan dat hij vurig hoopt dat zijn land spoedig lid zal worden van de Europese Unie en van de Navo. In een interview met de Frankfurter Rundschau zei hij bijna dreigend dat de hereniging van Duitsland vanuit Pools gezichtspunt alleen maar de eerste stap was op weg naar een verenigd Europa, en zeker niet de laatste. Hij meent dat de Navo en de EU uiteindelijk ook Bulgarije, Roemenie, Wit-Rusland, Oekraine en de Baltische landen zal moeten omvatten en liefst ook Rusland, dat op den duur toch ook als 'een normaal, democratisch land’ zal moeten worden gezien.
Polen is al twee eeuwen lang gewend de schuld voor al zijn problemen te wijten aan het buitenland - Oostenrijk, Duitsland, Rusland en eventueel de joden. Het is te hopen dat Kwasniewski over vijf jaar niet de kans heeft het aan de andere Europese landen te wijten als het met Polen niet goed is gegaan. Want het is de vraag of hij dan nog lang partijloos zal blijven. De geschiedenis gaat erg snel in Midden- en Oost-Europa.