Politieke soap

Omdat ik besef dat je van oud lood geen 50-karaats goud kan maken, weet ik ook dat mijn stoutste droom nooit zal uitkomen, te weten uit een pakje appelsap een glas zuivere calvados te destilleren. Ik heb me hierbij neergelegd en trek daarom regelmatig mijn bankpasje door de gleuf van het pin-apparaat van mijn favoriete slijterij. Je grenzen kennen en je beperkingen accepteren is een grote deugd. Daarom verbaast het me keer op keer als anderen hetzelfde pakje appelsap als bezetenen te lijf gaan. En dit niet alleen in de valse veronderstelling de exquise likeur eruit te kunnen stampen maar met de illusie ook nog hele ladingen kreeften, kaviaar en kisten Chteau Margaux 1947 er uit te slepen.

Het resultaat van deze misvatting kan soms in- en in-triest zijn zoals ik bij de laatste VPRO-soap Het jaar van de opvolging onlangs moest constateren. Want door hun woeste drang tot transmuteren van alles wat los en vast zit, zijn sommige gemankeerde tovenaren in staat van vitaminerijk sap lauw kraanwater te maken. Om een soapserie in elkaar te flansen, kun je in Nederland in bijna alle sectoren van de samenleving wat substantie opzuigen. Je kunt met je script een duik nemen in de financi‰le wereld of in die van de advocatuur, de landmacht, de politie en, natuurlijk, het medische bedrijf. Dramatiek te over. Maar een onuitgesproken gulden regel wil dat je met je klauwen van de politiek moet afblijven. De Nederlandse politiek wordt in het algemeen als saai, kleurloos, eentonig, slaapverwekkend en gezapig gekenschetst. En niet helemaal ten onrechte. Wie toch een soort GTST uit het Binnenhof wil persen, moet op zijn minst over twee divisies bulldozers beschikken. De taaie materie evenals het gebrek aan bevlogenheid, verbeelding, charisma van de staatkundige acteurs en het ontbreken van seksschandalen maken de onderneming meer dan hachelijk. In onze polders geen Paula Jones of Nazarine Mitterrand maar alleen een Janneke Brinkman met aquarellen of om de tien jaar een huiselijke samenzwering bij een fractieleider rond een bordje doorgekookte bami.
Maar op alle regels valt wel ÇÇn keer per eeuw een uitzondering te bedenken. In 1994 werd de Nederlandse politiek even op haar kop gezet alvorens met het paarsisme weer in duffe routine te vervallen. In dat jaar wees scheidend premier Lubbers de losgeslagen Brinkman als opvolger aan om hem enkele maanden later met loopmicrofoon, verkiezingsbus, GSM-toestel weer als een baksteen te laten vallen. Het werd voor Nederland een atypische politieke lente met tal van belangwekkende maar vooral afwijkende gebeurtenissen.
Een dergelijk evenement zou je eigenlijk als een parel op het velours kussentje van je geheugen moeten deponeren om tot in lengte van dagen na te genieten. Maar er zijn scenarioschrijvers zonder verbeeldingskracht die op de loer liggen. Er hoeft maar ÇÇn druppel regen harder dan de gemiddelde op de straattegels te ketsen, en ze komen onmiddellijk met pen en papier uit hun bunker om dat in een filmisch verhaal te gieten. De soapserie Het jaar van de opvolging is op dat ene atypische incident uit 1994 gebaseerd, en scenarioschrijver Jan Blokker heeft die ene uitzondering met factor 1000 vermenigvuldigd om er een hele infrastuctuur op te bouwen. Omdat het resultaat bij de kijkers totaal ongeloofwaardig en karikaturaal zou overkomen, heeft hij zijn zeer persoonlijke en eendimensionale kijk op de politiek voor het gemak in het jaar 2010 gesitueerd.
Het probleem is dat het SF-wereldje van HJVDO bevolkt wordt door figuren die rechtstreeks uit de jaren vijftig en zestig - wellicht het referentiekader van de nostalgische scenarioschrijver - lijken te zijn gestapt, zie bijvoorbeeld premier Rahussen en fractievoorzitter Schelvis. Maar uitgaande van de eerste aflevering hoef je natuurlijk helemaal niet verder naar HJVDO te kijken als je niet wenst te worden getroffen door de verlammende traagheid van de scŠnes, de woestijndroge dialogen, de ongeloofwaardigheid van de dramatiek en de voorspelbaarheid van de gebeurtenissen.
En dan heb ik het nog niet over de hinderlijke en quasi-permanente deuntjes die de saaie cameravoering ondersteunen om het gebrek aan werkelijke spanning te compenseren en ons te doen geloven dat een fractievergadering van de Partij van de Vrijheid gelijk staat aan een atoomoorlog. Een geluidstechniek die Blokker afgelopen zaterdag in zijn Volkskrant-column de redactie van Netwerk met veel bombarie juist verweet.
Tegen de slaap vechtend heb ik naar de vleesgeworden clichÇkroonprins Gijs van Dorp gekeken.
En, verrek, voor het eerst in vier jaar heb ik heimwee gekregen naar Elco Brinkman.