Zelfportret van George Michael  

Poof!

George Michael is een tragedie in uitvoering. Zie de documentaire A Different Story.

In Life The Movie (Vintage Books, 1998) stelt Neal Gabler dat Madonna een stapje verder gaat dan de supersterren voor haar. Zij is niet zo geïnteresseerd in het creëren van zomaar een mooi levensverhaal: ‘She made her life movie about her life movie’, schrijft Gabler. Madonna is de conceptuele kunstenares wier project het is om de zangeres Madonna te promoten. Het publiek volgt telkens gefascineerd welke levenshouding en kledingstijl hun Madonna dit keer weer gaat uitproberen. Het had over George Michael geschreven kunnen zijn: zijn strijd om een bestaan als bekendheid, dát is zijn levensverhaal. George Michael is een tragedie in uitvoering. Alles wat hij doet is drama. Zijn leven als superster is een continue strijd om een bestaan in ons collectieve geheugen. Hij is de Probemensch die Søren Kierkegaard zichzelf dacht toen hij schreef: ‘Ich bin ein Mensch, wie er in einer Krise notwendig werden könnte: eine Art Probemensch, welcher das Dasein braucht, um sich wohlzufühlen.’ George Michaels Dasein ligt verankerd in zijn bekendheid. Alles wat de superster aanvat, krijgt een verhouding tot die bekendheid.

Om misverstanden te voorkomen: George Michael ís een goeie zanger, liedjesschrijver en producent. Dat toont de vermakelijke biografische film A Different Story nog maar eens: hij kocht de onvoltooide film van een productiemaatschappij en maakte er een zelfportret van dat deels hagiografisch is, maar waarin kritische noties toch een plek krijgen.

Snel vertelt de film het vrolijke verhaal van wham! Het is het sprookje van de ogenschijnlijk verlegen George, die zich aan zijn vriendje Andrew optrok en voor iedereen het goed en wel doorhad een popgroep leidde met drie nummer 1-hits in Amerika. Twintig jaar oud was hij toen. Hij schreef, zong en produceerde. Niemand, bandleden noch platenmaatschappij, legde hem een strobreed in de weg, want alles wat George deed, leidde rechtstreeks tot nog meer succes. Te groot geworden ging hij onder eigen naam verder en vond het machismo opnieuw uit: sneller heupwiegend dan Elvis, zijn gitaar als een fallus hanterend, verbrijzelde hij met het album Faith de Amerikaanse verkooprecords. Het was 1988 en George Michael zong Amerika toe: ‘I Want Your Sex.’ Hij won de belangrijke muziekprijzen.

Maar op het moment dat hij, George Kyriakos Panayiotou, Mr. Sex, de bestverkopende popster ter wereld werd en Michael Jackson en Madonna van de troon stootte, bekroop hem de twijfel. In de documentaire herformuleert hij zijn toenmalige gedachten als volgt: ‘Oh, my God, I’m a massive star and I think I may be a poof.’

Vanaf dat moment was zijn leven een achtbaan: telkens als hij langzaam was opgekrabbeld, ging het weer pijlsnel, bonkend en stotend omlaag. De publiciteit en het toeren moe, bovendien beledigd door een platenbaas, wilde hij even geen publiciteit meer. Dat werd in Amerika opgevat als een blasfemische houding, zegt hij nu. Hoe durfde hij te zeggen dat hij genoeg had van iets wat tweehonderd miljoen dollar had opgeleverd? Maar hij hield voet bij stuk en produceerde een clip met vijf supermodellen, die… een groot succes werd.

De jaren daarna werden de donkere jaren. Hij ontmoette de liefde van zijn leven en verloor hem weer aan aids. Hij verloor een miljoenenverslindend proces in een poging onder zijn contract met Sony uit te komen en beweert nu dat hij na dat proces in de VS op een zwarte lijst terechtkwam. En er was Het Incident: George werd opgepakt in een openbaar toilet in Los Angeles. De hele wereld genoot mee van zijn publieke vernedering, een crisis die het einde van zijn carrière had moeten betekenen, ware het niet dat hij aanvoelde dat crises juist de brandstof van zijn bekendheid waren. Dus daags na het gebeuren, juist op het moment dat zijn huis belegerd werd door fotografen uit de hele wereld, ging George Michael opzichtig een hapje eten buiten de deur. Zes maanden later kwam hij zelfs met het nummer Outside. De clip vertoont semi-documentaire beelden van vrijende mensen in de publieke ruimte, eindigend in een openbaar toilet waar sexy politieagenten een ballet opvoeren. Daarenboven stierf zijn door hem geadoreerde moeder. Tijdens zijn rouwproces werd hij om zijn politieke engagement in de Engelse pers aan de schandpaal genageld: in de clip Shoot the Dog had hij Blair als het schoothondje van Bush geportretteerd.

Uiteindelijk komt hij in A Different Story naar voren als een nerveuze man, soms koket, vaak in onzekerheid verkerend over zijn stem, zijn uiterlijk, zijn roem. Het hele gedoe met zijn coming out is een slepend drama in diverse bedrijven, waarin de hoofdrolspeler zijn tekst maar niet goed over de lippen weet te krijgen. Bewust of onbewust, alles wat George Michael doet, staat in relatie tot zijn bekendheid. In de documentaire merkt hij gekscherend op dat het wc-incident alleen een publiciteitsstunt was. Hij zegt het gekscherend, en toch geeft het te denken, zeker voor de 58-jarige werkloze vrachtwagenchauffeur met een bierbuik, die zichzelf deze zomer pardoes terugvond op de voorpagina van News of the World. Hij was een nachtje wezen cruisen op Hampstead Heath. Hij had gefoezeld met een superster.

Laatste nieuws: George Michael rookt joint op televisie. Ja, als Probemensch is George Michael een ware nazaat van Søren Kierkegaard.

A Different Story, vanaf 9 november in de bioscoop