Pools? Liever niet.

Vilnius - Minderheden blijven de gemoederen in de nieuwe EU-lidstaten bezighouden. De drie kleine Baltische republieken in de noordoostelijke periferie van de Unie vormen geen uitzondering. Maar terwijl Estland en Letland met Rusland ruziën over de rechtspositie van de Russische minderheden die in de sovjettijd op hun territoir neerstreken, bleek recentelijk weer dat het Litouwse ‘minderhedenleed’ van een geheel andere orde is.
Twee dagen voor zijn tragische dood bracht president Kaczynski van Polen een werkbezoek aan de Litouwse hoofdstad Vilnius. Hij en de Litouwse president Grybauskaite wilden onder meer van gedachten wisselen over energie gerelateerde zaken. Daar kwam weinig van terecht, want uitgerekend tijdens Kaczynski’s bezoek besloot het Litouwse parlement dat etnische Polen hun namen niet in het Pools c.q. met Poolse lettertekens mogen spellen, dan wel met andere letters die niet in het Litouwse alfabet voorkomen, zoals de 'w’. De Litouwse premier en president wilden de Polen juist wel die ruimte geven, maar het parlement wilde hooguit akkoord gaan met een Poolse naamweergave op een aparte pagina in het paspoort. Zelfs de parlementsvoorzitter en de minister van Buitenlandse Zaken waren het daarmee eens.
Kaczynski toonde zich onthutst en geïrriteerd, Poolse media vielen hem bij.
De Poolse minderheid in Litouwen, iets minder dan zeven procent van de bevolking, woont vooral in hoofdstad Vilnius en omgeving. Populair is zij nooit geweest onder de autochtone Litouwers, wat voortkomt uit de historisch-culturele verstrengeling van beide landen, die door veel Litouwers wordt gevoeld als een bedreiging voor hun nationale identiteit.
Polen bezette van 1920 tot 1940 Vilnius en begin jaren negentig bestond wijdverbreide angst dat Polen opnieuw aanspraak op de fraaie barokstad zou maken. Dat is uitgebleven, maar Poolse politici bleven hameren op de rechten van de etnische Polen, met een sluimerende, soms openlijke zenuwenoorlog als gevolg.
De meeste Litouwers zijn het met het parlementsbesluit eens. 'Ik zou echt niet weten waarom we uitzonderingen voor die Polen moeten maken. Dat doen de Britten toch ook niet voor de Chinezen? Of we staan alle letters uit alle talen toe, of alleen de Litouwse spelling. En aangezien ik geen Chinees of Arabisch kan lezen, moesten we het maar bij dat laatste houden’, zegt Jogaila, een studiotechnicus in Vilnius, en eet twee cepelinai. Cepelinai was toch Pools? 'Nee, die hebben wij uitgevonden, niet de Polen.’