Poolse nationalist ontdekte zijn echte roots Warschau

Warschau – Ze hebben gereisd en zien natuurdocumentaires, maar ze weten het zeker: Polen is het mooiste land ter wereld. Dat soort Polen kom je veel tegen. Liefde schijnt blind te maken en nationalisme is liefde. In Polen was nationalisme zelfs revolutionaire liefde, legt Brian Porter-Szucs uit, de historicus die het boek When Nationalism Began to Hate schreef: ‘In de negentiende eeuw, toen Polen niet bestond als staatkundige eenheid, waren socialisten nationalist en nationalisten socialist. Polen was een droom, een utopie, en daarin moest natuurlijk alles anders.’

Toen Polen weer op de kaart stond, vanaf 1919, ontstond ook hier de wereldwijd gangbare praktijk: de nationalist strijdt tegen immigranten, maar vooral ook tegen de interne vijand. Zij die het land hebben uitverkocht. Vandaag de dag werken die voor multinationals of hebben smerige dealtjes gesloten met de oude communistische kliek. Zoals Lech Walesa. Toen Donald Trump tijdens een speech begin juli Walesa prees, volgde oorverdovend boegeroep van het door de nationalistische regering aangevoerde klapvee. En toen de parlementariërs van de liberale oppositie hun plek innamen riepen ze repeterend: op de knieën!

Op 11 november ging ik kijken naar de jaarlijkse mars van ultranationalisten, in het centrum van Warschau. Daar, tussen bijna louter kaalgeschoren jonge mannen, kon ik het niet laten te denken dat hun extremisme met opleiding, welvaart en het niet vinden van een meisje te maken heeft. Zij vrezen het ideaal dat de samenleving niet naar afkomst, maar naar bijdrage oordeelt. Dat is zuur voor veel van deze mannen. Een van hen, Pawel Bramson, is beroemd geworden omdat hij zijn joodse wortels ontdekte. Wel, eigenlijk ontdekte zijn vrouw die, met hulp van het Joods Historisch Instituut. Ze vroeg daar ook naar de afkomst van haar man. Pawels ouders bevestigden vervolgens wat het instituut had gevonden. Pawel kon het slecht aan. Vier weken lang zette hij het op een drinken. Toen ging het roer om.

Beiden leven nu als orthodoxe joden. Negentien jaar na zijn ontdekking is Bramson de assistent van de opperrabbijn in Polen. De internationale pers wist ze te vinden, cnn, Newsweek, The Guardian, Haaretz. Bramson vertelde over een ontmoeting op straat, kort na zijn transformatie, met een oude makker uit zijn skinheadtijd. Hij vreesde een ongenadig pak rammel, zoals hij zelf talloze immigranten in elkaar had geslagen. Maar de man omhelsde hem. Hij had Bramson in een tv-documentaire gezien. Hij leek verrast dat een van hen het tot zoiets had gebracht.