Tijdens de Franse overheersing is het geheim van de ‘Franeker poolslip’ kennelijk uitgelekt. Een hier gelegerde Franse soldaat kan de ‘wonderonderbroek’ in zijn thuisland geintroduceerd hebben. Ook is het mogelijk dat in het kader van uitwisseling van wetenschappelijke kennis (de Franeker Universiteit onderhield vele internationale betrekkingen) de slip zijn weg naar de Franse kringen heeft gevonden. Ook mag niet onvermeld blijven dat Eisinga met de Franse overheersers sympathiseerde, hetgeen katalyserend gewerkt kan hebben op de verspreiding in zuidelijke richting.
Via welke kanalen de kennis gevloeid is, is moeilijk achterhaalbaar. Wel verifieerbaar is de vermelding die Honore de Balzac in een brief aan zijn vriend Jean-Baptiste Lully (achterkleinzoon van de componist) maakt over de ‘culotte’ (J. L. Plussait, Lettres de Balzac a Lully, Paris 1972).
Dat kennisverbreiding heden ten dage stroever verloopt dan tweehonderd jaar geleden, blijkt wel uit het feit dat ik enige tijd geleden een artikel in een Frans vakblad onder ogen kreeg dat melding maakte van proefnemingen met de ‘slip polaire’ aan de universiteit van Lille en van de sociaal- economische gevolgen van het gebruik voor Frankrijk de afgelopen twee eeuwen. De onderzoeken waren uitgevoerd door Louis Lacouille, een vooraanstaand uroloog, en Didier Senseme, een socioloog. Er wordt niet gerept van enig parallel onderzoek. Mieusset, Bujan, Demail: deze namen vallen niet. Doodgezwegen? Opmerkelijk is wel dat Senseme de herkomst van de ‘culotte’ tracht te traceren en Balzac citeert.
Het toeval wil dat de afgelopen zomer Senseme een bezoek aan het Franeker Planetarium bracht. Aldaar raakte ik met hem in gesprek en spoedig kon ik hem aan de missing link helpen in zijn speurtocht naar de herkomst van de ‘culotte-sans’, zoals Franse gebruikers hem vaak plegen te noemen.
Roodhuis, HENK BOK