Commentaar: Media

Porno

Afgelopen week stond op de voorpagina van de Volkskrant een foto van een slachtoffer van de bomaanslag in de Moskouse metro. Een jonge vrouw met gescheurde kleren, bedekt met bloed en zwarte smurrie. Het lijkt of de vellen erbij hangen en op straat een plakje van haar huid ligt. Extra schrijnend is de foto doordat het beeld haar in schijnbare eenzaamheid toont. Op een paar meter afstand kijkt een groepje mensen langs haar heen. Een politieman staat met de handen in de zij.

Wat gebeurde er? Een bomaanslag. Maar waarom deze foto? Was de hulpverlening niet goed en lieten de Russen de slachtoffers zomaar op straat liggen? Daarover stond niets in de begeleidende tekst. Op de voorpagina van Trouw stond een andere foto. We kijken een vrouw die op de grond ligt recht in haar half verwoeste gelaat, een verminkte hand ligt op haar borst. Op de achtergrond zit een andere vrouw in een plas met bloed. We kunnen tellen hoeveel tenen ze nog over heeft.

Waar is dit voor nodig?

Kristien Hemmerechts verklaarde onlangs in Zomergasten dat ze niet alles hoeft te zien. Haar voorbeeld betrof een documentaire over vrouwenbesnijdenis. Ook zonder de beelden waarin vrij exact werd nagebootst hoe de mutilatie in zijn werk gaat, werd zij voldoende geïnformeerd. Marjoleine de Vos betoogde daarop in NRC Handelsblad dat zij het uiteindelijk toch goed vond dat deze beelden werden vertoond. Doordat die het rituele karakter van de vrouwenbesnijdenis toonden, voegden ze iets toe.

Volgens dit criterium vallen dus ook de gruwelijke beelden uit Sierra Leone, Rwanda en Timor aan te bevelen. De maag draait zich drie keer om, maar dat was in dit geval nodig. Beelden van mensen met afgehakte handen kunnen een hard maar nuttig nieuwsfeit zijn, maar het is niet áltijd nodig om bij elke rampspoed slachtoffers in mensonterende situaties te tonen. Er bestaat ook nog privacy en het recht om niet, overvallen door rampspoed, ontdaan van huid en kleren, in al je ellende bij de halve wereld op de deurmat te vallen. Een bomaanslag is verschrikkelijk, dat weet iedereen en daar is iedereen van door drongen. Focussen op de wonden van de slachtoffers voegt weinig toe en heeft meer te maken met wat Jonathan Glover onlangs in De Groene benoemde als een haast pornografische interesse voor even verschrikkelijke als sensationele gruwelijkheden.