Post

Post

Mail uw post naar groene@groene.nl

Gerard Reve

Talloos zullen de brieven zijn die Reve-liefhebbers u toesturen na het incorrecte citaat van Rob Hartmans. In zijn mooie artikel over de vergankelijkheid van de roem, zelfs van grootheden als Hugo de Groot, citeert Rob Hartmans (De Groene Amsterdammer, 27 juli) Gerard Reve niet correct. Volgens Hartmans zou Reve gezegd hebben: ‘Wie weet nog wie Tweede Helmers was?’

Het juiste citaat van Reve (opgenomen in de bundel In gesprek, 1983) luidt echter als volgt: ‘Na mijn dood word ik op de scholen tien jaar vrijwillig gelezen en daarna nog eens tien jaar verplicht. Dan noemen ze een straat naar me. En dan ben ik helemaal vergeten. Niemand weet toch meer wie Tweede van der Helst was?’

C.N.M. RENCKENS, Hoorn

Hugo de Groot

Even een correctie op de recensie over Hugo de Groot (De Groene Amsterdammer, 27 juli). Rob Hartmans noemt Hugo de Groot een man uit het premoderne tijperk. Tegenwoordig wordt in de rechtsgeleerdheid algemeen aangenomen dat Hugo de Groot een beslissende rol heeft gespeeld bij de ontwikkeling van het moderne contractenrecht. Hugo de Groot betoogt in zijn De iure ac pacis uitvoerig dat alle pacta bindend zijn. Pacta sunt servanda. Niet alleen voor de mens maar ook voor God. We hopen in de toekomst ook Hartmans te kunnen houden aan de afspraak dat hij, wanneer hij een mooi boek recenseert, niet met gratuite meningen van Jonathan Israel aankomt maar zijn theologische bronnenonderzoek goed doet. Een origineel denker als Hugo de Groot oefent nog grote invloed uit op ons rechtstheoretisch denken, juist vanwege zijn kritiek op de democratie. Want een democratie waarbinnen afspraken niet worden nagekomen is zoals iedereen weet hopeloos.

ZEZE BAMILIKE, per e-mail

Anone

Kunt u nu eindelijk eens stoppen met die flauwe cartoons van Anone? De kwaliteit van zijn werk komt volstrekt niet overeen met die van de rest van uw unieke blad. Net als veel mensen uit mijn omgeving heb ik nog nooit (in tien jaar) om Anone gelachen. Noch heeft hij mij ooit aan het denken gezet over een actueel onderwerp. En dan heb ik het nog niet eens over de zeer amateuristische tekenstijl, zonder enige originaliteit of brille. Voor de rest: u bent geweldig, ga zo door!

DAVID DE JONGH, Zeist

130 jaar

Ik heb in één ruk uw bijlage ‘130 jaar De Groene’ gelezen. Ik weet hierdoor weer precies waarom ik al zoveel jaren abonnee ben. De Groene Amsterdammer volgde mij naar Engeland, Frankrijk, de VS en België en hield me op de hoogte van het reilen en zeilen van Nederland.

Maar het doet nog wat anders: onafhankelijk als het blad is, neemt het nooit een blad voor de mond, noch in de politiek noch in de kunst, cultuur en literaire bijdragen. Dat maakt De Groene uniek als krant en nergens waar ik woonde ben ik de gelijke van De Groene tegengekomen.

B.M. REICHARDT-BOSCH, Brussel

Opheffer

Ik zou liegen als ik zou zeggen dat ik speciaal het zomernummer van De Groene Amsterdammer heb aangeschaft vanwege de interessante column van Opheffer over Franciscus van den Ende. Er kan niet genoeg ruchtbaarheid worden gegeven aan het belang van deze pionier van de Verlichting. Fijn om weer eens te lezen hoe groot zijn invloed is geweest op Spinoza en andere vrijgeesten uit die tijd.

Ik herinner mij nog goed hoe verbaasd en opgewonden ik was toen ik, lang geleden, bij Allert de Lange een monografie over hem zag liggen. Ik heb nog steeds spijt dat ik die toen niet direct heb gekocht, maar ja, zo gaan die dingen soms. Een foutje, zeg maar.

Opheffer maakt dat echter ook door Frans’ naam verkeerd te spellen. Ik heb Wikipedia, ook een van Opheffers bronnen, erop nageslagen en daar staat echt Franciscus van den Enden, met een extra n aan het eind.

Op een andere site, ook aan Van den Enden gewijd, staat zelfs zijn handtekening: heel duidelijk met een eind-n.

Het is maar een detail, maar wij Van den Endens hechten daar nu eenmaal aan.

Heeft Joop van den Ende Opheffer parten gespeeld?

AAD VAN DEN ENDEN, Oss