Post

Post

Het communisme had bést succes
Het meest opvallende betoog in de editie van De Groene Amsterdammer over twintig jaar na de val van de Muur (16 oktober) is het betoog van prof. Hellema. Geheel in de lijn van andere relativisten of aanhangers van het communisme betoogt hij dat het communisme wel degelijk succesvol is geweest. Hij wijst hierbij in het bijzonder op de (economische) vorderingen en de (buitenlandse) politiek van de jaren zeventig. Het is echter niet helemaal duidelijk waar hij het over heeft. Over het bezette, verarmde en geterroriseerde Tsjechoslowakije onder de ‘normalisatie’? Het ‘Zwitserland van Oost-Europa’ is in enkele jaren moreel, economisch en cultureel vervallen tot een bananenrepubliek. De schrijnende armoede in Albanië, Polen, Roemenië, Bulgarije of de Sovjet-Unie zelf spreekt ook niet echt tot de verbeelding.
De grote sprong voorwaarts of de plundering van rijkere Oost-Europese landen na 1948 dan maar? De rechtssystemen, cultuur, het milieu: ook alle naar de knoppen geholpen. Of zou hij doelen op de ‘volledige’ werkgelegenheid of de geweldige gezondheidszorg of andere broodje-aapverhalen? Het kan ook zijn dat hij afgaat op het ontbreken van massademonstraties of stakingen, die in het Westen zo gewoon waren in deze tijd. Of anders het buitenlands beleid, de communistische staatsgreep in Afghanistan gevolgd door de inval in 1979 wellicht, of anders wel het steunen van de RAF, Castro of al die andere ‘anti-imperialistische bevrijders van boeren en arbeiders’?
Onder het communisme zijn zelfs de muggen veranderd, volgens een Roemeense dichter en dat is inderdaad een succes van de terreur, misdaad en communistische praktijk en ideologie te noemen. Ook in de manipulatie van de ‘verlichte’ westerse elite was het Kremlin zeer bedreven en het Amerikaanse (en uiteraard Israëlische) vijandbeeld is nog prominent aanwezig. Misschien kan prof. Hellema uit zijn studeerkamer komen en de (morele) verwoesting van twee generaties communisme in Oost-Europa en de wereld wél serieus aan de orde stellen. Er was een goed en een kwaad en dat kwaad heette het communisme, dat niets, maar dan ook helemaal niets positiefs heeft voortgebracht vanaf 1917, of het moet de metro in Moskou zijn. De Muur is niet gevallen, maar ten val gebracht door dappere Polen en Oost-Duitsers en vooral door Amerikaans staatsmanschap, volharding en offers en ondanks, niet dankzij de Hoflands, Van Rossems en Cox Habbema’s van het Westen. Deze relativering van Hellema en zijn geloofsgenoten staat op een lijn met de relativering van de vermeende, maar in ieder geval op misdaad, lucht en de pof gebaseerde (economische én buitenlandse) successen van de nazi’s tot 1939.
MAARTEN KONING
van 1990 tot 2006 hoofdredacteur en uitgever van de Tsjechische en Slowaakse juristentijdschriften EMP en Jurisprudence in Brno

Het eeuwige te laat
In zijn dialogen over de tijd poneert Vestdijk de stelling dat de eerste bewuste ervaring van tijd voortkomt uit de ervaring te laat te komen. Als Joke Hermsen (De Groene Amsterdammer, 6 november) aanneemt dat Augustinus in de zesde eeuw zijn verhandeling over de tijd zou hebben geschreven, bewijst ze ongewild Vestdijks gelijk.
HONORÉ SCHELFHOUT, Nijmegen