Post

Post

Europese Taal

«Er is in Europa niet één onafhankelijkheidsbeweging te vinden die zich niet centreert rond het bezit van een eigen onderscheidende taal of ten minste een variant daarvan», schrijft Ger Groot in De taal van Europa (speciale editie mei 2005). De Noord-Ierse lijkt me een uitzondering die deze regel ontkracht. Taal is absoluut een veel voorkomend onderscheidingsteken bij indelingen en zelf-indelingen van volkeren en volkjes, maar lang niet het enige. In Joegoslavië speelde het nauwelijks een rol.

Ook verder zijn er enige aanmerkingen te plaatsen bij de overigens buitengewoon boeiende cultuur-filosofische verhandeling. Volgens Groot was Esperanto niet levensvatbaar omdat het een «anonieme» taal is, zonder moedertaalsprekers. De beste verklaring voor het falen van Esperanto als internationaal communicatiemedium is echter dat niet genoeg mensen het gingen leren omdat niet genoeg mensen geloofden dat genoeg mensen het zouden gaan leren. Zamenhof zelf was zich van dit self fulfilling prophecy-mechanisme terdege bewust. Zijn Esperanto-boek eindigde met een door de lezer in te vullen formuliertje: «Ondergetekende be looft de door Dr Esperanto voorgestelde internationale taal te zullen leren als tien miljoen mensen deze zelfde belofte blijken te hebben gedaan.» Maar Zamenhofs geplande boek met alle beloftes kwam er nooit (omdat bijna niemand ge loofde dat het er ooit zou komen).

In de eerste Europese Gemeenschap (Frankrijk, Duitsland, Italië, Benelux) was volgens Groot «de keuze voor het Frans als voertaal een gevolg van toevallige historisch-politieke redenen: de beide andere grote talen in het Europa van de zes waren door de Tweede Wereldoorlog te zeer gecompromitteerd». Dat zal een rol gespeeld hebben, ware het niet dat er nooit een voertaal gekozen is. Bovendien was het Frans binnen de betreffende landen destijds nog gewoon de meest gangbare gedeelde taal.

«Met het oog op de Europese veelvormigheid dient de burger minimaal twee vreemde talen te leren», concludeert Groot. Hij verzuimt daarbij te vermelden dat dit standpunt reeds geruime tijd door de Europese Unie wordt gepropageerd. Op instigatie van de Fransen vooral, die hopen dat tenminste de tweede keuze dan op het Frans valt, maar soit.

Jannes Hartkamp

Amsterdam