Post

Post

Elisabeth Spanjer

Elisabeth Spanjer – door De Groene Amsterdammer (12 augustus) als grand old lady geïntroduceerd – doet alsof zij eerlijk terugblikt op haar leven. Zij lijkt echter vooral te onthullen om te verhullen. Lezing van het boek Alleen tegen de wereld: Joop Zwart, de geheimzinnigste man van Nederland van Igor Cornelissen laat de indruk achter dat haar manier van leven in de kringen rond geheime diensten het daglicht niet kan verdragen. Om aan te geven hoe ze in het leven staat, noemen wij één voorbeeld dat illustreert hoe brutaal Spanjer met de waarheid neigt om te gaan. In het boek van Cornelissen lezen we dat Spanjer na de Tweede Wereldoorlog louter dankzij een interventie van haar invloedrijke levenspartner Joop Zwart (de latere «perschef» van nazi-weduwe Rost van Tonningen) aan haar ophanden zijnde arrestatie wegens collaboratie met de nazi’s ontsnapte. Na Dolle Dinsdag was zij in september 1944 naar Duitsland verdwenen. De hongerwinter maakte Spanjer niet mee. Pas na de oorlog keerde zij terug.

In 1953 schreef dezelfde Spanjer doodleuk in het tijdschrift Aantreden van de Vereniging van Ex politieke gevangenen: «Hoe lang, hoe kort is het nog maar geleden, dat wij in de hongerwinter bij honderden langs de landwegen, over de Afsluitdijk, door dorpen en gehuchten trokken om een paar kilo aardappelen, om gries, om wat vet, tientallen kilometers te voet of op hompelige fietsen?»

Spanjer leefde een troebel leven. Het is een raadsel waarom De Groene Amsterdammer met haar in zee is gegaan.

BART SANTEN, Utrecht

ELLEN SANTEN, Amsterdam

Taalpolitie

Het artikel van Margreet Fogteloo over het afschaffen van de begrippen «allochtonen» en «vreemdelingen» (De Groene Amsterdammer, 26 augustus) was een schoolvoorbeeld van de alom levende onwetendheid over de geringe betekenis van onze grondwet. De term «vreemdeling» is daarin namelijk vastgelegd. Artikel 2, lid 2, bepaalt: «De wet regelt de toelating en uitzetting van vreemdelingen.» Het afschaffen van deze term vergt dus ten minste een grondwetswijziging. Daarentegen is de term «allochtoon» een buitenwettelijk begrip. Of het maken van onderscheid tussen Nederlanders op grond van de afkomst van hun ouders kan stroken met artikel 1 van onze grondwet valt te betwijfelen. Maar ook dat controleert niemand. Men maakt zich ook in Den Haag liever druk over de noodzaak van een democratische grondwet in Irak dan over het ondemocratische gebrek aan controle op onze eigen grondwet. Er komt wellicht eerder een Constitutioneel Hof in Irak dan in Nederland.

GERRIT VAN DER MEIJ, Den Haag

Leopold II

Interessant artikel van Jaïr Tchong over Leopold II (De Groene Amsterdammer, 26 augustus). Een aanvulling: niet alleen Mark Twain en Sir Arthur Conan Doyle hadden het niet begrepen op Leopold II, ook James Joyce maakt in Ulysses zijn afkeer duidelijk in episode 12 (Cyclops) als hij een zekere J.J. laat zeggen: «Well, (…) if there is any worse than those Belgeans in the Congo Free State, they must be bad. Did you read that report by a man, what’s this his name is?» «Casement» says the citizen, «He’s an Irishman.» Deze (Sir) Roger Casement ging in 1912 met pensioen als Brits ambtenaar en terug naar Ierland, zijn geboorteland. In 1916 arresteerden de Engelsen hem op verdenking van landverraad. Hij zou gemene zaak hebben gemaakt met Duitsland om een Ierse opstand tegen de Engelsen in gang te zetten. Datzelfde jaar werd hij veroordeeld en opgehangen in Pentonville Prison.

GUUS KEYZER, Rotterdam