Post

Post

Risicosamenleving

De artikelen over de «risicosamen leving» (in De Groene Amsterdammer van 24 juni) lijken vooral te gaan over de relatie tussen de overheid en haar burgers. Laat ik de auteurs ervan eerst uit de droom helpen. Ik betaal nog steeds verplicht ruim een derde tot bijna de helft van mijn inkomen aan belastingen en premies. Ik moet nadenken over keuzes die mij worden opgedrongen: pen sioenverzekering, ziektekosten -, autoverzekering et cetera. Ook moet ik ook uitzoeken via welk bedrijf ik tv, radio, water en elektriciteit wil ontvangen, en ga zo maar even door.

Wat door politici wordt afgeschilderd als «marktwerking», «privatisering», «eigen verantwoordelijkheid» en «keuze», is in feite gezeur op een vierkante millimeter. Het zou goed zijn voor de consument, is het argument. Was dat maar waar. We combineren in Nederland op dit moment het slechtste van twee werelden: de disfunctionaliteit en bureaucratie van de sociale democratie, zonder de grote voordelen van een sociaal-democratie te verzilveren. Met an dere woorden: ik kan slechts zeer beperkt meer eigen risico nemen en zeer beperkt vrije keuzes maken.

De verschillende verzekerings systemen zijn onnodig mystifice rend, misleidend en ontoegankelijk. Stel een verzekeringsmaatschappij eens een simpele vraag. Bijvoorbeeld: kunt u me een uitdraai geven van hoe mijn pensioen eruitziet? Ook na een half jaar correspondentie met vijf pensioenfondsen kan niemand me uitleggen hoe ik er voorsta. Probeer een ziektekostenverzekering af te sluiten als je na een paar jaar buitenland in Nederland terugkomt met genoeg geld, maar zonder baan of inkomen. Je krijgt dan te ma ken met incompetente, vinkende robotten die standaard antwoorden componeren maar nooit antwoord geven.

Ik heb niet het gevoel van onveiligheid, maar ik maak me wel in toenemende mate ongerust over de ambtelijke willekeur en over wat sommigen de «uitholling» van onze rechtsstaat noemen. Deze ambtelijke willekeur is ook in toenemende mate aanwezig bij onze (semi-) geprivatiseerde instellingen. Want ambtelijke willekeur, onkunde en gebrek aan inzicht leiden tot een bepaalde vorm van onzekerheid.

Mijns inziens zijn de discussies over risico’s, veiligheid en eigen verantwoordelijkheid schijndiscussies. Balkenende II wil ons doen geloven dat de overheid zich terugtrekt. Als we de uitwerking van het beleid analyseren, zien we het tegenovergestelde. Een overheid die zich in toenemende mate met ons bemoeit: identificatieplicht, «preventief fouilleren» en het voorstel een virtuele muur om onze steden te bouwen en de bewegingen van een ieder 24 uur per dag vast te leggen. De overheid treedt niet terug, maar rukt op, virtueel.

De vraag is niet of de overheid zich moet terugtrekken en de burger meer eigen verantwoordelijkheid moet geven. Daarop heeft de overheid al een duidelijk antwoord gegeven. Ze houdt het roer stevig in handen, de knip op de buidel. Nee, de vraag is of we het tij nog kunnen keren. Kan een overheid ooit weer een dienende overheid zijn die door de kiezers wordt be taald en gekozen (en op handen gedragen)?

JAN BRUINSMA, Ede

Rectificatie

In het profiel van de Japanse premier Junichiro Koizumi (9 september) van Karel van Wolferen staat door een fout van de redactie ten onrechte dat de oppositie na 1993 drie jaar regeerde. Dat is onjuist. Een coalitie van andere partijen dan de LDP vormde tussen 3 augustus 1993 en 30 juni 1994 twee keer een regering, die na minder dan een jaar dus al plaats moest maken voor de LDP.

Onze excuses aan auteur en lezer.

REDACTIE