Post

Post

Zofia Nałkowska

Toen ik Jacq Vogelaars recensie van Nakowska’s De grens las (De Groene Amsterdammer, 1 september), wist ik ’t weer: aan Nakowska danken wij de publicatie van Bruno Schulz’ De kaneelwinkels! Zofia Nakowska was een bekend roman- en toneelschrijfster en essayiste in het Poolse interbellum, exponent van de psychologistische school. Via via liet Schulz haar het manuscript van zijn roman De kaneelwinkels lezen. Zij was direct enthousiast en dankzij haar gezag als schrijfster en critica kon het boek eind 1933 verschijnen. Meteen daarna verscheen haar lovende recensie. Schulz heeft haar in die tijd veel geschreven (tot in 1939) en haar diverse malen ontmoet. Toen ze in 1933 worstelde met De grens, was het contact met Schulz een troost voor haar. Begin 1934 hebben ze zelfs een paar maanden in Zakopane een relatie met elkaar gehad. Ze kreeg van hem toen een heel bijzonder exemplaar van De kaneelwinkels: speciaal voor haar geïllustreerd en gebonden in kaneelkleurige (!) zijde. Hoewel de vriendschap zou blijven, trouwde Zofia een paar maanden later met een andere man, die in een vlaag van wilde jaloezie dit bijzondere boek kapot scheurde en verbrandde. In 1939 slaagde Schulz er nog in een artikel over haar gepubliceerd te krijgen: ‘Zofia Nakowska op de achtergrond van haar nieuwe roman Granica’. Zijn laatste publicatie.

Vijf jaar later, tijdens de Warschause opstand, zag Nakowska de stad in brand staan en wist ze dat alle brieven van Schulz aan haar en een aantal van zijn manuscripten bij haar thuis vernietigd waren. Haar dagboek overleefde het en daardoor kennen we dit verhaal. Mogelijk bestaan haar brieven aan hem ook nog, maar niemand weet waar ze nu zijn.

Niels Bokhove, Utrecht