Post week 31

Hogere wijsheid

Mensen kunnen maar beter niet echt in je gaan geloven. Je leven loopt dan gevaar. Jezus bracht het aan het kruis en God ging er dood aan. Althans volgens Nietzsche. Een ik dat zich God, hoe heteronoom ook, verpakt als zijn Über-ich denkt, is bezig hem te vermoorden. Maar dit treurspel krijgt een vervolg waar de staat als een uitvergroot autonoom ik wordt gedacht. Geen geloof dat dan nog uitpiept onder wat het grondwettelijk aan fundering krijgt aangemeten. Jan Terlouw wilde het onlangs nog eens beleden hebben. Moslims zijn hier welkom, maar ze moeten wel onze grondwet stellen boven hun geloof.

Autonomie waarvan staatsgeloof komt dat een ‘Goede Dood’ faciliteert, maakt Stephan Standers terecht gramstorig (‘Het kasboek en de bijbel’ in De Groene Amsterdammer van 27 juli). d66 is daarom niet zijn partij. Maar Sanders wil het te existentieel. Zeker, eigen bestaan kent geen autonome start. Maar wat eigen hand niet begon, daarvan kan het de doorstart daarom nog wel ter hand nemen. Echter, die kan verder gaan dan rechtsstatelijk geborgd kan worden.

Mij kan treffen naaste te zijn geworden van iemand die helemaal klaar is met zijn leven en daarom dood wil. Persoonlijke hulp daarbij kan geboden zijn, en geen staat die déze autonomie helemaal goed een vervolg kan geven. ‘Dan dooft’ op den duur ‘het licht’.

Binnen het oude model werkten God en mens samen onder dankzegging van de laatste aan de eerste. Binnen het nieuwe model doen de autonome burger en staat dat. Kant was beide te complementair gedacht. Hij wou het anders. Daar heeft Sanders gelijk in. De mens ‘muß vielmehr so verfahren, als ob alles auf ihn ankomme, und nur unter dieser Bedingung darf er hoffen, daß höhere Weisheit seiner wohlgemeinten Bemühung die Vollendung werde angedeihen lassen’, zo weet volgens Kant een verstandig mens. Hogere wijsheid waar geen staat op te maken is, kleeft hem aan.

FOKKE VAN DER HEIDE, Zwolle

Agitatiekoorts

We schrijven 1866 – verontruste ouders van kinderen op openbare lagere scholen komen op 12 mei te Heerenveen in vergadering bijeen, want zo kan het niet langer. De vergadering heeft als resultaat dat de beide schoolopzieners (Beijma en Blom) zich op 12 mei tot hun Friese geestverwanten richten met een oproep waarin wordt gewaagd van de ‘agitatiekoorts tegen het Openbaar Onderwijs, die door het drijven van al te vurige predikanten steeds meer een epidemisch karakter gaat aannemen’.

Op 25 mei 1866 wordt in Leeuwarden Volksonderwijs opgericht, de vereniging die later landelijk duizenden leden telt.

Nu de heren Sanders (De Groene Amsterdammer) en Van der Staaij (The Wall Street Journal) blijven drijven als bovengenoemde predikanten tegen een wet voor het voltooid leven lijkt me een Vereniging Voor Voltooid Leven (vvvl) een must.

Eén vraag nog voor deze moderne predikanten: waarom veroordeelt u mensen nog steeds zich voor de trein te werpen, rattenvergif te nemen, aan een touw te gaan hangen, uit een vliegtuig te springen, et cetera, in plaats van te helpen het leven te voltooien als ze vinden dat ze genoeg geleefd hebben? Wie bent u om te menen dat u als Stellvertreter kunt optreden tegenover mensen die geen boodschap hebben aan dat soort fictie?

JOSSE DE HAAN, Hendaye, Frankrijk