NV Weekblad De Groene Amsterdammer

Snel geld

Nadat ik in De Groene van 5 augustus met plezier het artikel had gelezen over de jongens van het snelle geld stuitte ik op deze geweldige zin: ‘Als je bijvoorbeeld iets over zijn haar zou moeten zeggen, zou je zeggen dat het is geknipt met als voornaamste achterliggende gedachte dat niemand ooit een seconde moet stilstaan bij het feit dat er iets groeit boven op het hoofd van Ryan Reynolds.’ Soms wil ik weleens iets gedaan of gemaakt hebben dat iemand anders gedaan of gemaakt heeft. Dat heb ik met deze zin niet. Geweldig, hoe kom je erop. Ik begrijp er niks van en toch moet ik er ontzettend om lachen. Het is als de film Jackie Brown die ik al vele malen gezien heb en waarvan ik nog altijd niet helemaal begrijp hoe hij in elkaar steekt. En iedere keer ben ik weer opgelucht als het me gelukt is hem nog steeds niet te begrijpen; dan weet ik dat ik hem met een gerust hart de volgende keer gewoon weer kan bekijken. Marja Pruis schrijft over de hedendaagse wereld van het snelle geld en begrijpt daar ook geen snars van. Ik ook niet en ook dát hoop ik nooit te begrijpen, niet omdat het me zo geweldig lijkt, maar omdat het me met weerzin vervult.

PIETER HARINGSMA, Amsterdam

Bolkesteins vrijheid

Een verhelderend interview met Frits Bolkestein in De Groene van 15 juli. Enkele jaren terug vond de liberale goeroe nog dat de achttiende-eeuwse denker Bernard Mandeville voor hem een lichtend voorbeeld was, omdat deze denker stelde dat wedijver, hebzucht, eerzucht en consumentisme vanzelf tot welvaart en sociale welvaart leiden. ‘Om het geluk der maatschappij te verzekeren is het noodzakelijk dat grote delen van de bevolking zowel onwetend als arm zijn’, aldus Bolkesteins inspirator Mandeville. Tja, liberalisme is liefde, zullen we maar denken.

In haar Vrijheid: Een woelige geschiedenis stelt historicus Annelien De Dijn dat het individualistische vrijheidsbegrip is bedacht door conservatieve elites die zich tegen de idealen van de Franse Revolutie hebben gekeerd. Voor een evenwichtige, duurzame democratie en samenleving zijn naast ‘vrijheid’ ook nog twee andere waarden van eminent belang: ‘gelijkheid’ en ‘broederschap’. Broederschap vormt daarbij een essentiële voorwaarde om ‘gelijkheid’ en ‘vrijheid’ van eenieder volledig tot hun recht te laten komen. Broederschap als het bindmiddel van de samenleving.

Maar onder invloed van het neoliberalisme worden mensen te veel aan hun lot overgelaten, waardoor de rol en betekenis van broederschap wordt ondergraven. Er is een kille wind ontstaan die het maatschappelijk klimaat meer en meer doet verslechteren. Wie niet mee kan doen valt af, of neemt het lot in eigen hand. Dat kunnen we natuurlijk ook ‘vrijheid’ of ‘eigen verantwoordelijkheid’ noemen, maar dergelijke etiketten verhullen daarmee een rauwe werkelijkheid.

‘We moeten weer leren elkaar te zien als leden van een gemeenschap. Je kunt geen florerende democratie hebben als mensen alleen praten over hun individuele vrijheid en zich niet lid voelen van die gemeenschap’, aldus De Dijn. Zij trekt een opvallende conclusie: we hebben ons idee van vrijheid te danken aan de vijanden van de democratie.

REIN HEIJNE, Rotterdam