Serieus geld

Meestal kan ik de nogal ‘meanderende’ stukken van Marja Pruis niet zo goed volgen, maar haar essay over ‘Serieus geld’ (5 augustus) was erg goed en helder. Wel een kleine tip om de bijbel er nog even op na te slaan: de verrader (Judas) kreeg de zilverlingen niet voor zijn voeten geworpen, maar Judas zelf kreeg spijt en gooide ze naar zijn opdrachtgever die ze niet wilde terugnemen (‘Wat gaat ons dit aan?’). Wanneer krijgt Sywert spijt? Wat mij betreft mag hij die negen miljoen in losse euro’s het ministerie van VWS in smijten, als hij ze maar teruggeeft.

ANDRIES KRIJGSMAN, Demen

Kwantumfysica

Waarom is de grootste revolutie in de wetenschap vrijwel onzichtbaar in ons eigen leven? Dit vraagt Sanne Bloemink zich af in haar artikel over kwantumfysica (in De Groene van 5 augustus). Ze noemt verschillende redenen, maar ongewild geeft zij zelf ook een belangrijke reden waarom. Zij ridiculiseert een fictief iemand die contact op afstand heeft met een Chinese tante: ‘Nee! Dat is jouw fantasie. Dat is niet de werkelijkheid. De natuur lacht je uit.’

Niet de natuur, maar zijzelf lacht de fictieve persoon uit. We hebben door de eeuwen heen onze drie- (of vier)dimensionale werkelijkheidsbeleving tot norm gemaakt. Wie daarvan afwijkt wordt geridiculiseerd, erger: vroeger zelfs als heks verbrand.

Daarin is een keer aan het komen. Er zijn nu heel veel mensen die contact met een geliefd persoon op afstand hebben ervaren en daar ook over durven praten.

Voorbeeld: mijn moeder zat in een jappenkamp in Java, mijn vader was als gevangene gedeporteerd. Op een nacht worstelde ze met vaders dood, ze vocht om zijn leven. Na de oorlog bleek dat op die datum zijn schip was gebombardeerd en hij op een stuk wrakhout in zee dreef.

Een ander voorbeeld, het overstijgt ons lineair begrip van tijd.

Mijn dochter studeerde in Utrecht. Op een morgen belde ze me op: ze had een nachtmerrie gehad over een hevige ontploffing en haar benedenbuurman had met een raar ijl stemmetje ‘Help, help’ geroepen. In de loop van de dag belde ze opnieuw, met een bibberend stemmetje: ‘Mam, kom je me ophalen? Ik was aan het werk aan mijn bureautje toen er ineens een hevige gasontploffing in onze straat was, die ons huis even optilde. Ik hoorde mijn buurman beneden op precies zo’n rare ijle manier “Help, help” roepen als in mijn droom vannacht. We moesten allemaal onmiddellijk ons huis uit van de politie en we mogen niet terug.’

Zelf heb ik van kinds af aan dingen op afstand kunnen voelen van anderen, ik heb ook een periode afstandshealingen gegeven. Of ik wist dingen vooruit die nog gebeuren moesten.

We worden niet meer als heks verbrand. Heel langzaam verliest ons drie- (of vier)dimensionale wereldbeeld iets van zijn absolute dominantie. Maar oordeel is er nog altijd. Dat is een van de redenen waarom we nog niet zien dat de kwantumfysica wel degelijk al lang in ons dagelijks leven doorspeelt.

T. KLEIN, Amstelveen