Post week 37

Schrijvershuizen

Heimwee en melancholie, ze streden om voorrang bij het lezen van de fraaie hommage aan schrijvershuizen en andere literaire gedenkplekken van Roderick Nieuwenhuis (in De Groene van 16 augustus). En ik kon ook alleen instemmend knikken bij het pleidooi van Marita Mathijsen om – tenminste – een gedenkplaatje aan te brengen voor wie daar ooit heeft geleefd of gewerkt.

Maar dat zal zelden of nooit gebeuren. ‘Nederland is niet zo’, zeg ik zuur. Maar vooral: Nederland heeft er niet of nauwelijks weet van. Wie bij god geen idee heeft wie Multatuli was – of, vul maar in – staat ook niet stil bij een plaquette of een compleet schrijvershuis. Onderwijs, liefst goed en indringend. Dat helpt pas. Dan groeit er veel vanzelf.

BOB LAGAAIJ, Middelburg

De vrije markt

Geweldig commentaar van Ewald Engelen op het denken van minister Wiebes (in De Groene van 30 augustus)! Ik betwijfel of deze minister oprecht van mening is dat hij niet ideologisch gemotiveerd ‘denkt in termen van vooruitgang’. Zijn bewondering voor Friedman doet in ieder geval vermoeden dat hij, bewust of onbewust, lid is van het neoliberale geloofsgenootschap. Hij is niet de enige rechtse politicus die zich presenteert als zakelijk, niet politiek. Een al dan niet bewust misleidende verpakking van veelal neoliberaal gedachtegoed. De enige keer dat Janine hem echt aan de tand voelde, viel hij dan ook meteen door de mand: de korte discussie over de beoogde afschaffing van de dividendbelasting.

Alle Nederlandse bestuurders zouden, voorafgaand aan hun aantreden, verplicht de Utopie van de vrije markt van Hans Achterhuis moeten lezen! Een diepgravende, eerlijke, zelfkritische, doeltreffende afrekening met het neoliberale denken. De heren De Jonge, Bruins en Blokhuis zouden vooral hoofdstuk 29 ter harte moeten nemen: ‘Zorgen op de markt’. Een zeer actueel hoofdstuk. Minister De Jonge van Volksgezondheid zou na lezing zijn terechte kritiek op de administratieve belasting van gezondheidswerkers enige diepgang kunnen geven. Nu blijft hij steken in Kurieren am Symptom.

LOU FRANSSEN, Maastricht

Hitlers machtsovername

Hoe kunnen we voorkomen dat ‘betrekkelijk fatsoenlijke burgers massamoordenaars worden’. Dat vraagt Arnon Grunberg zich af in zijn essay naar aanleiding van de nieuwe vertaling van Hitlers Mein Kampf (in De Groene van 30 augustus). De achterliggende gedachte is problematisch. Die is namelijk dat de oorzaak van Hitlers machtsovername te vinden is bij de gewone burgers, bij hun kennelijke ontvankelijkheid voor de propaganda van de nazi’s. Deze benadering (die impliciet de klassenmaatschappij negeert) hangt samen met Grunbergs mening dat ‘er volgens Hitler geen wezenlijk verschil is tussen marxisme, kapitalisme en jodendom’. Een detail van de geschiedenis wordt hier over het hoofd gezien: de marxisten en de joden werden gemarteld en vermoord in de concentratiekampen, en de kapitalisten genoten in hun luxueuze landhuizen enorme winsten uit de oorlogsindustrie, die voor een aanzienlijk deel draaide op dwangarbeid.

Wie de machtsgreep van de nazi’s beter wil begrijpen, raad ik het recent verschenen The Death of Democracy: Hitler’s Rise to Power van Benjamin Carter Hett aan.

DAAN BROUWER, Amsterdam