Post week 45

Leven in de veiligheidsstaat

In het essay ‘Vissen naar vogelaars’ (De Groene Amsterdammer van 24 oktober) doet John Lanchester twee voorstellen om de macht en invloed van de staat op internet in te perken, beide ongetwijfeld heel nuttig. Maar de individuele internetgebruiker blijft op die manier wel afhankelijk van de bereidheid van de staat en de integriteit van de uitvoerende instanties.

De volgende zin in zijn essay kan misschien bijdragen aan een oplossing: ‘Daarnaast heeft de nsa technologiebedrijven ertoe aangezet geheime “achterdeurtjes” aan te brengen in hun commercieel verkrijgbare, zogenaamd veilige producten.’ Als bekendgemaakt zou worden om welke technologiebedrijven en producten het hier precies gaat, dan zou de klant door het wel of niet aanschaffen van die producten ook zelf direct invloed kunnen uitoefenen.

Gerhard Tijman

Zwarte piet en het witwassen van de geschiedenis

Met het Commentaar in De Groene van 24 oktober over zwarte piet laat de redactie zien dat jullie wat betreft het adresseren van racisme te veel verblind zijn door het monopolie van de blanke meerderheid op het interpreteren van de Nederlandse cultuur en geschiedenis, hetgeen heeft geleid tot een simplistische analyse van het zwarte-pietdebat. Ten eerste mist jullie hoofdargument dat het payback time is voor ‘allochtone Twitter-intellectuelen’ de crux van de hele discussie dat zwarte piet een welbekend oriëntalistisch en racistisch cultureel stereotype is dat in alle koloniale machten in verschillende vormen voorkwam, zoals de Minstrel Shows in de VS, de Golliwog in het VK, de circusacts van Venus Hottentot en andere slaven op Piccadilly Square in Londen, de strips Sjors Sjimmie en Kuifje in Afrika. De kritiek op het culturele racisme van zwarte piet is daarom niet slechts een emotionele reflex, zoals het commentaar beweert, omdat dit soort sociale constructies van stereotypes historische wortels heeft in de koloniale periode en ook nog steeds grote implicaties.

Ten tweede, jullie maken van de zwarte-pietcriticus een denigrerende karikatuur door haar/hem te typeren als emotionele ‘allochtone Twitter-intellectueel’ die alleen uit is op wraak, waarmee jullie de legitimiteit ontnemen van perspectieven die het Nederlandse cultuuricoon van zwarte piet bekritiseren vanuit een andere ontologie dan wat de blanke meerderheid voorschrijft als norm in het eurocentrische onderwijs en het homogene publieke discours.

Daaruit blijkt dat ook De Groene een kritische houding ten opzichte van ons koloniale verleden ontbeert als onze sociaal-psychologische collectieve identiteit – die gebaseerd is op een mythisch narratief van de Gouden Eeuw, egalitaire vooruitgang en pluriforme tolerantie – wordt bedreigd. Dus zwarte piet decontextualiseren en depolitiseren en daarbij impliceren dat de slavernij – die in Nederland nog niet was afgeschaft toen hij bedacht werd – niets te maken heeft met zijn betekenis is historische vervalsing en intellectueel bedrog.

Maurits Rade

De Groene Amsterdammer in Spui25

i.s.m. Museum De Lakenhal

Utopie: noodzaak of onmogelijkheid?

In zijn boek De nieuwe democratie, dat vorig jaar verscheen, pleit socioloog Willem Schinkel voor een nieuwe politisering om het uitgebluste democratische debat nieuw leven in te blazen. Onderdeel daarvan is een vurig pleidooi voor utopisch denken. De utopie, was die, na communisme en maoïsme, niet besmet geraakt? Filosoof Hans Achterhuis, die verscheidene kritische boeken schreef over de utopische verleiding, stelde Schinkel in een briefwisseling in De Groene Amsterdammer (in het nummer van 26 september) dan ook de vraag: waarom kleed je je beschouwingen in het gewaad en de logica van de utopie? Tegenover de denkers die de heilsverwachting omarmen pleit Achterhuis voor ‘een politiek van maat houden en simpel fatsoen in plaats van verleidelijke vergezichten’. Schinkel hanteert, stelt hij in de briefwisseling, een ander concept van de utopie en de utopische verbeeldingskracht biedt volgens hem juist een kader om boven de ‘politiek van het loutere probleemmanagment’ uit te stijgen.

Is het nieuwe utopisme dat her en der opduikt politieke noodzaak of spelen met vuur? Daarover praten Willem Schinkel en Hans Achterhuis, na hun briefwisseling, verder onder leiding van Groene-redacteur Koen Haegens.

Dinsdag 19 november van 20.00 tot 22.00 uur

Toegang gratis, maar reserveren verplicht via Spui25.nl