Zorg en welzijn

‘De echte oorzaak ligt dieper; de al jaren voortwoekerende bureaucratie door de regels en kwaliteitsindicatoren die zorgverzekeraars zorginstellingen opleggen en het eindeloos onderhandelen over tarieven’, verzucht Margreet Fogteloo in de rubriek In het nieuws in De Groene van 15 december. Ik zucht met haar mee.

Het zorgsysteem wordt er alleen maar taaier en duurder op. Het systeem werkt niet, maar wat kun je eraan doen? Het oude systeem – met het ziekenfonds als basisvoorziening – ‘werkte’ ook niet. ‘Het zou te duur zijn’, werd als een van de argumenten gebruikt om een nieuw systeem in het leven te roepen, een systeem gebaseerd op concurrentie. Maar het nieuwe systeem wordt steeds duurder, schrijft Fogteloo.

Onder die systeemverandering van destijds ging een maatschappijvisie schuil: de marktwerking zou excessieve kostenverhogingen in de zorg limiteren. Een neoliberale drogreden. Je mag het ook een set van vooroordelen noemen. Vooroordelen van neoliberale politici springen in het oog bij vrijwel elke beslissing die zij nemen over problemen die zich in de zorg voordoen. In woord belijden ze solidariteit, maar in effect gaat het hun om ‘de markt’. Opheffen dit systeem, zeg ik met Fogteloo, maar op de grote vraag hoe het er dan moet uitzien, weet ik helaas het antwoord niet. Misschien dat kleine stapjes nemen en meer op de integriteit van degenen die de zorg leveren vertrouwen, helpen.

HANS TER HEEGE, Rossum (Gelderland)

Koloniaal daderschap

Wat een prachtig artikel over de politionele acties in Nederlands-Indië in De Groene van 8 december. Het zette me aan het denken. De titel ‘Excessennota’ van het onderzoek naar geweld tijdens de ‘politionele acties’ lijkt een contradictio in terminis, omdat je dan in de titel al vaststelt dat het excessen zijn en niet de ‘Normalverfassung’ van het wrede handelen bij de politionele acties die je onderzoekt. Politionele acties is gewoon een omfloerste term voor herkolonisatie. Bijzonder is ook dat oorlogsmisdaden niet verjaren, maar excessen van de politionele acties in Nederlands-Indië wel!

Wat mij stoort is dat ik nooit hoor hoe vreemd het is dat de Marshallhulp voor Nederland werd besteed aan politionele acties in de koloniën, en dat Nederlandse soldaten er na vijf jaar wrede bezetting door de Duitsers geen probleem mee hadden om te gaan rampokken in de Oost.

Maar dat is niet alleen een Nederlands prerogatief. Waarin ik langzamerhand wel ga geloven na alle verslagen, films en documentaires over het fenomeen oorlog, is dat soldaten die in oorlog terechtkomen als normale mensen daar trauma’s aan overhouden. Dat is niet vreemd en je hoeft ze daarom niet op te sluiten; zij zijn niet gek. Het zijn juist degenen die er helemaal geen last van hebben die we moeten opsluiten, om te voorkomen dat ze weer oorlog gaan voeren. En dat doen we niet, vandaar. De oerstatus van de mens was er niet een van eindeloze strijd – dat kan niet, want dan was er geen evolutie geweest. Oorlog of strijd verhindert vooruitgang, kijk maar naar Oekraïne.

HARRY BLEEKER, Amsterdam

Emancipatie in Helmond

In de rubriek Het einde in De Groene van 8 december over Hannes Meinkema wordt een link gelegd met De omwenteling van Suzanna Jansen. In beide boeken gaat het over de emancipatie van huisvrouwen in de vorige eeuw die vaak kampten met flatneurose , depressiviteit en huisvrouwenvermoeidheid.

Ik heb dat in Helmond in de praktijk meegemaakt. In diverse wijken van deze industriële stad zetten vrouwen zelf een vorm van kinderopvang op, peuterspeelzalen, gerund door vrijwilligers. Wij, de vrouwen die deze klus op zich namen, overlegden in een samenwerkingsverband met de gemeente over goede voorwaarden. En wij nodigden onszelf uit deel te nemen aan het overleg van de instellingen voor welzijnswerk.

Daar kwam het signaal dat nogal wat huisvrouwen ’s morgens vroeg al aan de sherry zaten en dat velen depressief waren. Omdat wij de landelijke ontwikkelingen rond emancipatie kenden, leek het ons een goed experiment om praatgroepen op te zetten van huisvrouwen. De opbouwwerkers zagen daar mogelijkheden in. Ze kwamen er, vooral in de problematische wijken van Helmond. Vanuit de buurthuizen werden vrouwen aangesproken en al vrij snel konden de eerste groepen van start, begeleid door vrijwilligers, ondersteund door professionals van de toenmalige Riagg.

De verhalen die deze vrouwen vertelden verbijsterden ons: eenzaamheid, relatieproblemen, armoede, mishandeling, problemen met opvoeding, alles kwam langs. De deelnemers wisselden hun ervaringen en problemen uit en ondersteunden elkaar. Er werd ook gelachen. Het bleek een succes.

In vervolg hierop gebeurde meer: vos-cursussen (Vrouwen Oriënteren zich op de Samenleving) een vrouwencentrum, een vrouwencafé. Alles op een manier die aansloot bij de vrouwen van deze stad. Vrijwel alles opgezet en gerund door vrijwilligers, die soms een nieuwe opleiding gingen volgen of als vrijwilliger actief werden in allerlei organisaties.

Inmiddels, zoveel jaren later, is de stad Helmond een totaal andere stad geworden met ontzettend veel mogelijkheden voor goed wonen, kinderopvang, welzijnswerk en onderwijs. Daar hebben vrouwen een actieve rol in gespeeld.

MAARTJE VAN DER NEUT, Helmond